دانیشیق
بایرام مجله سی نین
اوستاد ناظرشرفخانه ای له دانیشیغی
اشاره: اوستاد ناظر شرفخانه ای شهریار دئمه لی آخیرا قالمیش گؤزل لردن دیر. 1317 ده دونیایا گؤز آچان شاعیریمیز ادبیاتیمیزین قایناق لارین دان حسابلانیر. اوستاد هم کلاسیک و هم یئنی ادبیایتیمیزلا درین دن تانیش دیر. اونا اوزون عؤمور آرزیلایاراق، سورغولاریمیزا وئردیک لری جوابی بیرلیکده اوخویاق:
1- اوستاد، سلام یورولمایاسیز، بایرام اوخوجولارینا بویوراسیز، ناواختدان شعره باشلادیر؟ اولین شعریز هانسی شعردیر؟
- اون ایکی(12) یاشیم وار ایدی کی شعر دئمهگه هوسلندیم. هجو، فکاهی قالبینده منظومه دوزلدیب و خالقی گولدورمک اوچون اوخویاردیم. اون اوچ یاشیمدا «یئر آلما»نین باهالیغینا گؤره «تبریز»ین طالبیّه مدرسهسینده بیر شعر یازدیم کی تشویقه معروض اولدوم. او گوندن شعر منیم حیاتیمدا اؤزونه مخصوص یئر آچیبدیر.
2- نهدن تورکو دیلینده شعر یازدیز؟
- بللیدیر، تورکو منیم اؤز آنا دیلیمدیر، اوّلده من فارسجا یازا بیلمزدیم و فارسجا چوخ چتین دانیشا بیلردیم. او زامان چون تورکجه یازماق قاداغان کیمی بیر شئی ایدی، فارسجا یازدیم. اسلامی انقلابدان سونرا یئنیدن تورکجه یازماغا باشلادیم. ایندیده آنا دیلیمدهیازیب،یاراتماق و اؤز احساسیمی بیان ائتمک باشقا دیللردن منه چوخ راحاتدیر.
3- هانسی شاعیرلرین شعری سیزه تأثیر قویدو؟
-«ملا محمدباقر خلخالینین ثعلبیهسی و میرزاعلی مُعجوزون دیوانی» منیم شعر یازماغیما اونودولماز تأثیرلر بوراخدیلار. سونرا بوتون شاعیرلرین کتابینی اوخوماغا ماراق گؤستردیم، بئله کی ایندیده هاردا بیریئنی اثر گؤرسم، اونو اوخوماغا مشتاغام.
4- زنجاندا هانسی شاعرلر سیزه تأثیر قویدولار؟
- زنجان شاعرلریندن حکیم هیدجی داها چوخ منه تأثیر قویوبدور.
5- عائیلهنیزین باخیشی شعره، هنره و ادبیّاتا نئجهدیر؟
- آللاه تعالی منه دؤرد قیز عطا ائلهییب، اونلارین هامیسی شعرشناس و هنر و ادبیّات سئوردیلر. بؤیوک قیزیم هردن شعر یازار، آما جمعلرده اوخوماز. ایکینجی قیزیم ادبیاتدا و تاریخده متخصص و متبحّر و اؤز آنا دیلینه داها چوخ متعصّب دیر. منیم تورکو دیوانیم اونون سعیی ایله تنظیم اولوب. دئمهلییم کی منیم حیاتیولداشیمدا هئچ واخت منی تشویق ائتمهدن اسیرگهمز.
6- شعری خلوتده یازارسیز،یوخسا جمع ایچینده؟
البته خلوتده یازام!
7- شعر قالبلریندن هانسی سیزده چوخ ماراق یارادار؟ غزل، قوشما، گرایلی؟
- شعر قالبلری بوش ظرفلره و قابلارا بنزهییر. اونلارین ایچیندهکی غذالارین و یئمکلرین دادلی و دادسیز اولماسی و او قابلارا اویغون اولماسی مهمدیر، شاعر گرک هر موضوعو اؤز خاص قالبینده و قابیندا بیان ائلهیه. مثنوینین، غزلین، قوشمانین اؤزلرینه مناسب موضوعلاری وار. هر موضوعو هر قالبده یازماق اولماز. مینمچون تامام قالبلر، ماراق یارادار.
8- اوستاد سیزجه، دئدیگیمیز قالبلرین هانسی خالقا خوش گلیر؟
- غزل و مثنوی عربلردن آلینمیش قالبلردیر، آما «قوشما»، «گرایلی» تورکلرین اؤز قالبلریدیر. بونلار خالقیمیزین ادبیاتی و وارلیغینی تشکیل وئرن قالبلردی. ائله بونا گؤره بو قالبلرده یازیلان شعرلر خالقین ذائقهسینده دادلی و اونلارین سلیقهسی ایله اویغون و وارلیقلاری و کئچمیشلری ایله باغلیدی.
9- سیز بؤیوک جمعلرده، شعر اوخویاندا، نه احساسیز اولار؟
آیدیندیر، بؤیوک جمعلرده شعر اوخوماق، اوخوجونو ذوقا گتیریب و اونو فرحلندیرر.
10- ایندییه کیمی حضور تاپدیغیز جمعلرین هانسی سیزین اوچون خاطیرهلی اولوبدور؟
- 1368 اینجی ایلده تبریزده شهریار وفاتینین ایل دؤنومو مناسبتیله قورولان توپلانتی منیمچون چوخ خاطیرهلیایدی. نهدن کی من او جمعده «شهریاریم گئدیب الدن» منظومهسینی اوخودوم و چوخلو تشویقلره آلقیشلاندیم.
11- طنز شعر، نظرینیزه نهدیر؟ سیزین طنز شعرلریزده وارمی؟
«طنز»یا «ساتیرا»نین بیزیم ادبیاتیمیزا بؤیوک رولو واردیر. دئمک اولار کی طنز آذربایجان ادبیاتینین گوجلو قولودور. بو ساحهده بیزیم دونیادا معروف اولان بؤیوک شاعرلریمیز وار. منیم نظریمه طنز یازماق چوخ مهارت و تبحّر و تسلط ایستهییر. البته دئمهلییم کی منده هردن بیر، طنز یازارام.
12- زنگان شاعیرلرینین شعرینه نظریز؟
زنگان شاعیرلرینین شعرینده صمیمیت، صداقت، صراحت و آخیجیلیق دالغانیر و بو صفتلریله اونلارین شعرلرین تعریف و توصیف ائتمک اولار.
13- شعریمیزین رابطهسی موسیقیله نئجه دیر و نئجه اولمالیدیر؟
شعریله موسیقینین رابطهسی آیریلماز بیر رابطهدیر. نیه کی شعر «وتد،سبب» و هیجا ایله و موسیقی نت ایله باغلیدیر و بونلارین باغلانتیلاری آغیزیله قولاق باغلانتی سیدیر.
14- آشیق موسیقیسین،یوخسا موغام، یوخسا پاپ موسیقیسین سئویرسیز؟
من موغامدان داها چوخ لذت آپارارام.
15- هانسی بیزیم شعریمیزه چوخ یاردیمیئتیره بیلر؟
البته هر اوچو ده!
16- سیزین شعرلریزی ایندییه کیمی آهنگ دوزلدیب، موسیقیله بیرلیکده اوخویوبلار؟
تبریزلی جاوید، «سحر شئحی» شعریمه آهنگ قویوب اوخویوب، ائشیتدیگیمه گؤره نئچه باشقا شعریمهده تبریزده آهنگ قویوب، اوخویوبلار.
17- یئنی کتابینیز چیخاجاقیایوخ؟ آدی نهدیر؟
«حکایهلر و ساتیرالار» آدلی بیر مجموعه الیمده وار کی اومیدیم وار بایراما دک چاپدان چیخا.
18- شاعیرلیکدن راضیسیز؟
چوخ! شعر منیم حیاتیم دیر.
«شاعیردیر اورکلرده گزن شعریله باهم
شاعیر دئدیگین جسم دئییل، جوهر جان دیر.»
19- لاپ یئنی شعریزی بیزه اوخویون، «بایرام»ین بو نومرهسینده عزیر اوخوجولارا اتحاف اولسون.
بو دا نئچه شعر «بایرام» مجلهسینی سئونلر اوچون.
سنی خلّاق ازل سئوگیلی جانان یارادیب
منیده سن کیمی جانانهیه قوربان یارادیب
گؤرجهگین طلعتینی حورو، تومار جنّتده
نه گؤزل طالعینی قادر سبحان یارادیب؟!
یارادان جسمیله جاندان یارادیبدیر بشری
مهلهییم! آما سنی تئیخا شیرین جان یارادیب
کولَگه، شیمشگه، توفانه اییلمزسن سن
نییه کی؟ قامتینی سرو خورامان یارادیب
خندان اول! چون بو قارا تورپاغی گولزار ائلهین
گوللرین لبلرینی لوحده خندان یارادیب
هؤر گیلن زولفونو عشّاقی پریشان ائلهمه
تانری هر چند کی بو جمعی پریشانیارادیب
ائدهرم جانیمی قوربان او گؤزل خالقه کی...
سن گؤزللیکده منه «آذربایجان»یارادیب
بیر طنز شعر: یئرآلما
ایستردی کی گلسین شهَره دادّی (دادلی) یئر آلما
یول باغلادی کتده ییخیلیبیاتدییئر آلما!
پیشوازینا چیخدیق هامیمیز«شبلی» دوزونده
گلمییب او بویویلا بیزی اویناتدییئرآلما!
دئینه بالا! تئز گل کی منی ترک ائلهیندن
فریاد و فغانیم فلکه چاتدییئرآلما!
فکر ائیلهمه گلسم منی سایمازلا شهَرده
اونلار هامی بیهوده خیالاتدییئرآلما!
گلسن سنه قوربان کسرم هم آت هم ائششک
قوربانلیغیمیز ائششکایله آتدییئر آلما!
بیر باتمانینی بئش تومنه وئرمیری بقّال
باخ گؤر درجاتین هارا بیر چاتدییئرآلما!
بازار صفیده او حیاسیز مشه مهدی
اون بئش قیرانا بیر کیلونو ساتدییئر آلما!
قایناق: بایرام مجله سی- 43. نومره- زنگان