فهرست مطالب مجله بایرام- شماره 80- مهر 1398

 

√ تعليم خشم و تربيت شکيبايي- فتح الله دويراني/ 2
√ چرخ- علي اوجاقلي/2
√ آموزش و پرورش، تجربه و دستاورد هزارساله- مهدي رياحي/3
√ سعيد بُداغي،معلّمي از تبار ابن حسام و..- علي اصغرميرزايي مهر/4 
√ فرهنگ زنجان چگونه به وجود آمد- محمدرضا روحاني/9
√ خاطرات و خطرات يک معلم قديمي- محمد منزوي/8
√ بانوان آموزگار ابهر- فرشيد اميني/10
√مکتبه گئتمه يه جم- اورهان پاموک/ 11
√ مقايسة تطبيقي کتاب و نقشة محمود کاشغري- آندرياس کاپلوني/ 12
√ ميرزا حسن رشديه...- سيد مرتضي حسيني /14
√ يک غزل منتشر نشده از استاد حسين منزوي/ 18
√ اونانيميسم- کاميار بالسيني/19
√ مردان از آستانه گذشتة تابستان 98- / 20 ، 21
محمد منزوی- بهروز منزوی - ایلیا منزوی - لیلا جعفری
√ انگارة خورشيد در بيگانة کامو/22
√ علمي باخيمدان زنگان فولکلورو...- محمد رزاقي/ 25
√ تورکجه جدول- محسن قاسمي/ 27

صاحب امتیاز و مدیر مسئول: علی محمدبیانی
سردبیر: علی اصغر اوجاقلی
توزیع: استان های: آذربایجان شرقی، غربی، گیلان، اردبیل و زنجان
محل نشر: زنجان
قیمت: 5000 تومان

 

سلام.

چند سالیست با آمدن پیام رسانهای اجتماعی متأسفانه از بلاگفا دور افتادم. تصمیم دارم دوباره وبلاگ را فعال کنم. 

راستش تمام رمزهای ورودی و ایمیل اختصاصی وبلاگ را فراموش کرده بودم. بعد از چندین نامه نگاری الکترونیکی با مدیریت بلاگفا امکان رمزگذاری جدید فراهم شد. بدینوسیله از دوستان بلاگفا واقعا متشکرم. 

امیدوارم جادوی دیگری نیاید و ما را از هم جدا نکند.

علی محمدبیانی.- مدیر مسئول ماهنامه فرهنگی اجتماعی و هنری بایرام. زنجان 

یاشاسین دوستلار. 14 آبان 1398

کانال تلگرامی مجله «بایرام» / جدید

https://t.me/Bayramzn

 

 آشنایی با استاد وجه الله رمضانی گیوی غزلسرای معاصر آذربایجان

چتد روز پیش غزلیات وجی را با نام (وجی نین غزل لری ) خواندم. و با گوشه ای از ادبیات غنایی آذربایجان آشنا شدم. استاد وجی بیان و زبان ساده و آشنایی دارند. سنت غزل در ادبیات ما سنتی عمیق و دیرینه است. کتابی که من در اختیار داشتم توسط انتشارات مهران تبریز در سال 1371 شمسی چاپ شده است. در انترنت جستجو کردم اطلاعات زیر همراه با چندین غزل از ایشان در وبلاگ انجمن شعر و ادب شیدا بندر انزلی منتشر شده بود که من هم تقدیم می کنم به دوستدارات غزل ترکی. روح استاد وجی شاد.- زنجان- علی محمدبیانی

نام--- وجه الله  رمضانی گیوی

نام شعری--- وجی

استاد وجی در سال 1311خورشیدی در قصبه‌ی گیوی خلخال متولد شد در اوایل كودکی به اتفاق خانواده به بندر انزلی مهاجرت کرد. بنا به مشكلات معشیتی خانواده از درس و مدرسه باز ماند.  به قول خودش عطش آموختن در وجودش همواره شعله ور بود. از نوجوانی به شعر و شاعری روی آورد. بنا به اظهار دوستانش، اوایل شعر فارسی می گفت.

 درعین جوانی بالندگی در عالم هنر برخورد ظالمانه محمد رضاشاه پهلوی كه در قضیه ‌ی 21 آذر 1324 با هم وطنان خودش قریب 51 هزار از مردم قهرمان آذربایجان را قتل عام نموده بود، تاب تحمل این ظلم را نیاورده با قلم آتشین خود به دفاع خلق مبارز آذری قیام نمود. همین جاست که وجی شاعر قلم را به شمشیرتبدیل نمود تا آخر عمر این راه را ادامه داد.

 نقطه‌ی پنهان زندگی استاد رمضانی این است که در اوایل جوانی با دختر خانم آبکناری قرار ازدواج نهاده بود كه بنا به اقتضای قضا و قدر این وصلت صورت نمی گیرد بعد ها با نجیبه خانم مادر  فرزندانش ازدواج نمود تا جایی که وجی تفکر مبارزه طلبی داشته، بارها به زندان افتاده در حین حبس نجیبه خاتون را ازدست می دهد. دوران باز نشستگی با عزیزه خانم خواهر دکتر محمد حسین سروری یکی از خویشان خود ازدواج نمود آخری عمری به انزلی برگشت. دوجلد از آثارش در حال حیات خودش به نام (وجی نین غزللری) و (ساحیل گورسنیر) چاپ شد. جایگاه وجی در شعر کلاسیک آذربایجان از مرتبه بالایی برخوردار است . چرا که ادامه دهنده‌ی راه بزرگان شعر آذری بود. آن چه می توان به کارنامه هنری وجی اضافه نمود،آن که زبان شعری را در غزل به زبان عامه‌ی مردم نزدیک ترنمودند. استاد  سرانجام در سن 76 سالگی در خردادماه 1387با غزل های نا نوشته ی خود، بدون خدا حافظی چشم از جهان فرو بست و در گورستان انزلی در قطعه‌ی هنر مندان بخاک سپرده شد. هر سال از 17الی21 خرداد ماه دوستدارانش بر سر مزارش حاضر شده و غزل خوانی ( می كنند ) و عطر افشانی می كنند.

غزل

ایاقیم یولدا گوزوم دالدا اورک سرگردان

آپاریر حادثه موجی منی غلطان غلطان

بیلمیرم نابلدم یا یولوم آزقین یولدور

هاردایام ایندی گئدیردیم هارا گلدیم هاردان

خورجونوم بوش دیلیم الکن سفریم نا معلوم

بیری یوخدور کی قوتارسین منی بو اوهامدان

گونلوم ایستیر قوشولام کاهدا ایتن قافیلیه

قورخورام آلادا بیردن یاری یولدا شیطان

گون گون اورتا چیخان اولدوزلاری گویده سانیرام

هر بیری آیدان ایشیق شمس منیردن تابان

سور یوخومدور ولی هفت سین بساطین جورله میشم

سمنی سیرکه سماق سینی سمن سکه سنان

مجبورام شمعه کی میزدن گوتورم نیزه قویام

اجنبی گلسه دفاع ائیلیم ایمانیمدان

 (وجی ) چرشنبه ده گئشدی ینی بایرام دا گلیر

بایرام اولسون گله جک گونله روز هر گون هر آن

غزل

نه ائیله دیم سنه ای گول ندن مضیقه ده سن

مگر بو دالغالی دریاده تک سفینه ده سن

او گون کی بوش الینن باشلادیم سن هاردایدین

یقین جوابی تاپارسان عدالت ایشله ده سن

دارالتمیشام یرووی آمایولچیام گئدیرم

روا دئیر کی ساعاتدا جانیمی تیتره ده سن

بو ائوکی وار اوزوم کرپیچین دوتوب قوردوم

منه وفا ایله میرسن نه جور گرک گئده سن

آتام اولنده فقط غیرتین منه وئردی

آدیندا بیلمه دوز افسوس نمونه اورگده سن

حیف کی عنعنه لرقالدی ماشین آلتیندا

بودورکی گونده گرک یوز نفرمی اینجی ده سن

زمانه مظلومی یخماق زوالین اورگتدی

حریفی گوجلی گورنده قیلینجی گیزلده سن

 (وجی) گئت آیری خیاواندا مشتری آختار

سه راه مسگری لری ده چکیرسن عربده سن

غزل

منیم احوالیمی ای آشنا ترک وطن بیلمز

وفالی عندلیب آغلار غمین زاغ  و زغن بیلمز

دانشما ای دل رسوا گونول اسرارین اغیاره

دولان صراف قابل تاپ دغل سوز گزدیرن بیلمز

لیاقت خلعتی وئردی عدالت گوسترن حاکیم

بهاسین میر لشکر دن سوروش خلعت تیکن بیلمز

باغون آباد اولسون باغبان شیریندی محصولی

تامارزی لذتین بیلدی ولی راحت یین بیلمز

خرابات صداقتده قلندر قیبله آختارماز

ریایی زهدونه باخما بو اسراری سمن بیلمز

سلیمان منتظردور قوم بلقیسه خبر وئرسین

قارانقوش بلکه تاپسین مقصدی مرغ چمن بیلمز

اوره گیم تیغ چکیر گاهدا ویریر بنیانیما آتش

(وجی)شب زنده دار آختار بو دردی گون سورن بیلمز

 

 غزل

مست ملول یاتمیشیدیم تز اویاتدیلار

تا من اویاندیم اوزلری آسوده یاتدیلار

اینصاف گوزیله باخمادیلار کوله باریما

محو جمال ظاهیر اولوب بطنی آتدیلار

رنگین کمان عشقی گورن کئفلی یولچولار

مال مقام فیکیرینی باشدان چیخارتدیلار

عرفان خوموندا باده‌ی بی غش دوشیردی شیخ

سونرا گلن لر هره بیری بیر باده قاتدیلار

هم نادر اولدی خیمه ده هم خواجه‌ی قجر

دشمن قازاندیلار کی مکافاتا چاتدیلار

تاریخ صحیفه سینده یازیب پیر معرفت

خوشبخت او کس لری که محبت چوخالتدیلار

تاپشیر کمی چی غایله دن غافیل اولماسین

چوخ کشتی لر بو دالغالی دریادا باتدیلار

صراف آلایدی بیر بئله یانمازیدیم (وجی)

دردیم بودورکی گوهری طراره ساتدیلار

 

 غزل

اولارکی بیر نچه گون بخت اقبالیم یار اولا

مریض عشق اولام اول مه جبین پرستار اولا

هدفسیز انسانینان بی ثمر آغاچ بیر دیر

ایر باشین غولاسین باشیندا آز قار اولا

کلامی صیقله چک دوز ردیفه ای صراف

کی هم منظم اولا هم لطیف پر بار اولا

اوتوز حروفیله اوچ مین غزل دئییب یازدیم

بسیم دیر اوچ غزله بش نفر خریدار اولا

قانات آچاندا جوجون تکلیف اورگد ای قارتال

قفس ده جانی چیخار اوء چیا امید وار اولا

قاداسی جانیما اول محترم جوانمردین

کی مولک حریمینه ائل ناموسونا پاسدار اولا

بو گونده گورمه سه حتما صاباح گورر کیفر

او نا نجیب حرامی کی مردم آزار اولا

زمین عرش اولا دشمن خیالیما گلمز

شریک دردیم اولان هم سفر مدد کار اولا

 (وجی) بو اصلی اونوتما جهان خلقتده

ملال گورمز ایگید مستحقه غم خوار اولا

غزل

گوردوم اغیاریله باهم یاریمی قان آغلادیم

آشکاردا آغلادیم خلوتده پنهان آغلادیم

آغلادیم بلبل کیمین گوردوم شقایق قان قوسور

یایدا یازدا آغلادیم اولدی زمستان آغلادیم

اولمادی بیر لحظه گولسون لبلریم آتمیش بهار

طویدا گیزلین آغلادیم ماتمده عریان آغلادیم

ایسده دیم شعری یادیمنان چیخادام غم قورتارا

گولدی باغلی دفتریم اولدی پشیمان آغلادیم

باده ایچدیم بلکه کئفلنمک چاتا فریادیما

ساقی آشدی زولفونی گوردوم پرشیان آغلادیم

چالدی مطرب سازینی مشاطه لر ال ویردیلار

مه لقا رامشگری اوپدوم هراسان آغلادیم

جهل مردابیندا ارزان کورپو قورموشدوم( وجی)

کورپو چایدان آیری دوشدی گولدی نادان آغلادیم

 

 

غزل

میثاقیمی سیندیرسا یاریم نئیلییرم من

دیندیرمه یانار خاطریمی آغلیارام من

سوز گزدیرن اغیار منی سالدی نظردن

پروردگارین حاق نظرین گوزلییرم من

ایراد توتان دوسلارا باخما سنه قوربان

بیگانه دانیش سا بیرینه یوز دییرم من

زنجیر محبت توخو الفت دمیرینن

فخریله سینیق گردنیمه آسلییرام من

احسان کرم سفراسی آچ مهمانا باخما

بی مایه حسود گوزلرینی باغلییارام من

بیر واختدا خطا ائیله میشم عفو ائله دوستوم

اول حاتم دورانه دعا ائیلییرم من

نیفرت آغاجینان آجی حاصل اولار عاید

ذیلت یولونا قویما قدم دیغلییرام من

گولزار ادب باغبانی یام من( وجی )والله

 خاری کسرم باغچادا گول بسلییرم من

 

غزل

مرادیزاهدا من چکیرم بار ملامت سنه نه

کونلوم ایستیر ائله ییم ساقی یه میننت سنه نه

 

سن اگر صاحب اعجاز کرم سن منه نه

من گنهکارم اگر طالب ذللت سنه نه

 

منه معبد و محرابدا گئچیر اوقاتین

قیلمیشام میخانا کونجونده سوکونت سنه نه

 

آغزینی باغلا یئمه ایچمه؛اوروج توت منه نه

من اگر اولمامیشام اهل قناعت سنه نه

 

گئجه گوندوز باشینی تاپدا یئره هئ دور اوتور

دئییلم اهل تظاهورلی عبادت سنه نه

 

سن هر ایل مکه یه گئت یوز دفعه احرام باغلا

ایفتخاریمدی منیم خلقیمه خدمت سنه نه

 

مین کلک ویر آچاسان بلکه بهشتین قاپیسین

سن اولان یئرده یاپیشماز منه جنت سنه نه

 

آلتی دانگ باغ جنان حوری قیلماندا سنین

راضییام هر نه یازیب آلنیما قیسمت سنه نه

 

سن گئت اوز فیکیرینه ؛منده بیلیم اوز عملیم

داور الله دیر اگر روز قیامت سنه نه

 

زندیقم باده پرستم؛یارادان یاخشی بیلیر

آخر ای ظاهیری خوش باطیلی ظلمت سنه نه

 

وجی قویسالا گر قبرینه؛سن اوندا دانیش

من اگر طالب کوفرم یا دیانت سنه نه

http://anzalisheyda.mihanblog.com/post/45

 

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

https://telegram.me/bayramzangan

آدرس- سالیق

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

https://telegram.me/bayramzangan

یولداش یازیسی

مقدمه اوستاد حسین منزوی برمجموعه شعر ترکی «دومان»
«تاری»مین آدینان ...
اورک سؤزو
اوشاق آنا دیلی‌نن دانیشماغی باشلار، من‌ده هامی اوشاق‌لار کیمین، دیلیم آنا دانیشیغی‌نان آچیلیب. هله‎ده بیز ائوده باجی قارداش‌لارینان و آتا- آنامیزنان ائله تورکو دیلیجه دانیشاریق، آمما سؤز بوردادی کی بیزلر دئمک اولور هامی ایرانلی‌لار کی آنادیلیمیز فارسی دگیل، ایکی نوبت دیل آچاریق. اول دیل آچماغیمیز «تورک» اولوب، «کورد» اولوب، «گیلک» اولوب، «لور» اولوب و هر بیر آیری خلق‌لر اولساق او خلقین دیلیجه و ایکینجی دیل آچماغیمیز بؤیوک و قدیم و عزیز آنامیز ایرانین دیلیجه اولاجاق.
بو سؤزو بونونچون یازیرام کی او عزیز تورک یولداش‌لار کی کئچن ایل‌لرده منه اعتراض ائلردیلر کی:
«سن تورکو شعری یازماماغینان - بعضی‌لری کی تعصّب‌لاری آرتیغی‌دی- دییردیلر فارسی شعر یازماغینان اؤز آنادیلین تورکویه، خیانت ائلیرن» بیله‌لر کی:
اوّل باشدا کی من هئچ وقت دیمه‎میشم کی تورکو شعر یازمامیشام، یا یازمیرام یا یازمییاجام. تورکو منیم عزیز ایستکلی آنا دیلیم‌دی و اونون شعرینه، ادبیاتینا و هابئله باش با باش فرهنگینه افتخار ائله‎مه‌لی‌یم، اگر ده منی لایق بیلسه، اؤزومو اونا گؤره بوشلو  بیلیرم و بو بورجو وئرمه‌لی‌یم و باجاردیغیمدان‌دا وئرمیشم. شعری چاپ ائله‌مه‌مک بو معنادا دگیل کی شعر یوخدو. چوخ شعرلر گله‌جک ایچین دیییلیر. بو بیر سؤز!
ایکینجی سؤز بو کی:
من نئجه کی دیدیم ایکی آنام وار و ایکی نوبت دیل آچمیشام. بیری عزیز، کافور باشلی، آندی چیراغلی قادین کی منی دونیایه گتیریب و دیمک اولور کی من شعری‌ده یاری با یاری اوندان- کی شعر دیمه‌ییب- آما شاعیردی و عزیز آتام‌دان - کی هم شاعیردی و هم شعر دئییب- ارث آپارمیشام.
و اینکینجی عزیز وطنیم ایران کی قیمتلی توپراغی، قهرمان اوغلان‎لارین قانی‌اینان و عزالی آنالارین گؤز یاشینان، سوواریلیب، پس هئچ زامان اولمویوب کی آنا دیلیمه دال چؤوروب، اونو گؤزدن سالمیش اولام. من فارسیجا شعر یازاندا، ائله آنا دیلینده شعر یازیرمیشام. ایندی‌ده‌‌کی بو بالاجا دفتری سیزه ساری گؤنده‌ریرم و تورکو شعرلریم‌دن نئچه‌سین‌ده اونا تاپشیریرام کی محضریزه گتیرسین. گینه‎ده ائله عزیز، ایسته‌مه‌لی، امکانلی و گئدرلی آنا دیلیم، تورکوده، شعر یازمیشام. دیمه‌لی‌یم کی: تورکو شعرده، من هله‌ده کهنه‌کار اولمامیشام. دیمک اولور کی بولار سیزین کیچیک شاعیریزین تورکو شعرینده- فارسی اصطلاحی‌جا، دیسم «سیاه مشق»لری دی، کی اگر قبول ائله‌سز، سیز عزیز شعر دوست‌لارینا اتحاف اولور.
خوش یاشییاز
1377 نین باهاری – زنگان
حسین منزوی

شیخ شهاب الدین سهرودی ( شیخ اشراق )

رضا همراز

شیخ شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک مکنی به ابوالفتح سهروردی المشتهر به شیخ اشراق مقتول به سال 581 هجری ، بدون شک یکی از فلاسفه نام آشنای جهان اسلام است که خوشبختانه آثار فاخرش بارها منتشر و هنوز هم پس از گذشت  850 سال ، فلسفه اش به نام فلسفه شیخ اشراق در دانشگاهها یا محافل فلسفی به توسط اندیشه پژوهان و دوستداران فلسفه تدریس می شود . حتی چندین ترجمه و شرح بر این فلسفه از فلاسفه تحریرگردیده است . مانند کتاب « انواریه » اثر محمد شریف نظام الدین احمد بن الهروی که خوشبختانه از کتب مطبوع می باشد .

شاعر گمنام  خمسه میرزا صادق اوریادی مانشانی که خود از شعرای قرن سیزدهم هجری بود و بخشی از کتابش که یئتدی نامه بود به همت و تلاش آقای علی محمد بیانی مدیر مسئول سخت کوش ماهنامه بایرام برای نخستین مرتبه منتشر گردیده ، تا به نام شیخ اشراق می رسد از وی به نیکی یاد کرده و این چنین بیان می کند :

                                    شیخ اشراق دان ائشیت

ائشیت بو قصه نی ای یار مشتاق                   کی صاحب قصه دیر اول شیخ اشراق

قاراقوش اولدو مولد اول جنابه                   دیل آچدی حرفه گوز آچدی کتابه

یازیرلار شهر قیدار نبی ده                           ظهور ائتمیش او شیخ پاکدامن

قالیب عقلیم گینه اوندان عجب ده                کسیلدی باشی زندان حلب ده

عربی ، تورکونی ، هم فارسیاتی                    ائدیب داخل سوزون ده چوخ نکاتی

قیلیب اسرار حقّی چون عیانی                     وئریب جانین اولوبدور جاودانی

قالیب دیر ییرمی دن آرتیق کتابی               ائدیب دیر شهره اول عالی جنابی

رضا اولسون بو گون خواننده بیزدن             گتیردیم یئتدی بیتی اول عزیزدن

بو یئتدی بیتی شیخ اشراق دن سان             آتام نقل ائیله میش اوز استادیندان

اقول لجارتی والدّمع جاری                        و لی عزم الرحیل الی الدیاری

کیمینسه مقصده قاصد دوشوبدور                گرک گئتسین بونو اونا ائشیتدور

مسافر راهی ایستر مقصد ایچون                    دایانماز راه ده بیر مقصد ایچون

دایانسا مقصدی هرگز بولونماز                      قولاغینا چکین بو حرفی بیر آز

اگر صوفی ایسن صوفینی آتگیل                   بیر ایکی سای گیلان مقصوده چاتگیل

فقط آماجینا باخ یولا باخما                            ساغین هئچ یئرده ساغه سولا باخما

کیمی صوفی ، کیمی درویش ، کیمی آج          گرگ یول لاردا اولسون ، اولدو یلواج .

اکثر لغاتی که اشیخ اشراق در این شعر ترکی خود به کار برده امروزه چندان کاربرد نداشته اما در آثار ادیبان ، شاعران و ...آن زمان به وفور قابل رویت هستند . مثلاً لغت یا عبارت « یلواج » را تقریباً در همان سالها در اشعار حسان العجم ، حکیم خاقانی شروانی می بینیم . خاقانی علیه الرحمه که یکی از شعرای طراز اول ادبیات بود عبارت مذکور را این چنین در شعر خود آورده :

ترک عجمی ولی دری گوی                یلواج شناس و تنگری گوی

نیک می دانیم که زادگاه شیخ اشراق ، یعنی قریه سهرورد از قدیم الایام محل سکونت ترکان بوده و او به غیر از اینکه زبان مادری خود را فراگرفت به فراگیری زبان عربی که در آن عهد معمول بود همت گماشت و پس از طی مراحلی به شامات و سوریه رفت تا در تکمیل علوم سنگ تمام گذارد . او زمانی که به سوریه قدم گذاشت از شهرهایی که برای سکونت انتخاب نمود شهر حلب بود .  « حلب شهریست زیبا و قدیمی و چندین قرن قبل از میلاد بنا شده و بعضی بنای آنرا در زمان ابراهیم دانسته اند و از شهرهای زیبای سوریه و عمارات آن تماماً از سنگ و غالباً سه طبقه است . هوایش سرد و آب زراعت آنجا غالباً از باران است . مردم آن چون سالها تابع دولت عثمانی بودند علاوه بر زبان عرب ، زبان ترکی نیز بخوبی میدانند و در دیانت نیز متعصب میباشند ... » (4) از انتخاب شهر حلب  برای خود این موضوع استنباط می گردد که چون این اهالی این شهر ترکی را به نیکی می دانستند شاید یکی از علل سکونت همین امر باشد .

منابع ، ماخذ و توضیحات :

1-یئتدی نامه . اثر میرزا صادق اوریادی مانشانی ، تدوین و تصحیح ، علی محمّد بیانی -  نشر نیکان کتاب – زنجان 1395

2- خاقانی شروانی – نکته ها از گفته ها ، تالیف برات زنجانی - نشر امیر کبیر – تهران 1394

3-انواریه – تالیف محمد شریف نظام الدین احمد بن الهروی « ترجمه و شرح حکمه الاشراق سهروردی » - متن انتقادی و مقدمه : حسین ضیائی ، به اهتمام استیم –نشر امیر کبیر ، تهران1363

4-یادداشتهای سفر بممالک عربی ، حاج سلطانحسین تابنده گنابادی « رضا علیشاه » ، چاپ اوّل 1353 – تهران ، چاپخانه حیدری 

 http://salarsolmaz.blogfa.com/ 

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

https://telegram.me/bayramzangan

 

 

ایران سرزمین ترکان

 

سید حیدر بیات

تاريخ حضور ترکان در ايران, تاکنون بحث‌هاي داغي را برانگيخته است. برخي، تاريخ ترکان ايران را از دوران باستان و زمان سومريان که قرائني بر ترک بودن آنان اقامه شده است، شروع مي‌کنند و برخي نيز با ناديده انگاشتن قراين تاريخي، حضور ترکان را تا زمان سلاجقه و حتي بعد از آن نفي مي‌کنند.

نگارنده در اين مقاله به اختصار حضور ترکان قبل از زمان سلجوقيان و بعد از آن را بخصوص در مناطق شرقي آذربايجان و عراق عجم (شيراز و اصفهان و ساوه و تهران (ري) قزوين و قم) يعني مناطقي که تاریخ‌ نگاران دیگر در مورد آنها تمرکز نکرده‌اند خواهد پرداخت. شايان ذکر است که منابع من در بخش نخست و تاريخي اين پژوهش، کتب مؤرخين اسلامي در سده‌هاي ميانه است. چرا که تاريخ ترکان اين مناطق از اين زاويه کمتر بررسي شده است. اصرار نگارنده براي استفاده از اين منابع دليل ديگري نيز دارد. معمول کساني که حضور ترکان را در ايران انکار کرده‌اند در واقع با حذف و جرح مطالب اين منابع به اين کار دست زده‌اند که براي پاسخ به آنان لاجرم بايد به اين منابع استناد کرد و ديگر اينکه مطالب موجود در اين منابع، سخنان همديگر را تکميل و تاييد مي‌کنند و يک نوع تواتر تاريخي بر حضور پررنگ ترکان در ايران، در اين تواريخ ديده مي شود.

يکي از اين کتابها تاريخ قم است. اين کتاب در سال ۳۷۸هـ/۹۸۸م حدود نيم قرن قبل از حضور سلجوقيان در ايران توسط حسن بن محمد بن حسن قمي به زبان عربي نگاشته شده است. اصل عربي اين کتاب به دست ما نرسيده است اما ترجمه‌اي از اين کتاب در سال‌های ۸۰۶-۸۰۵ هجري قمري به دست حسن بن علي بن حسن عبدالملک قمي انجام گرفته است که باز تنها يک جلد (جلد اول) آن به دست ما رسيده است.

مولف اين کتاب در ص ۳۷به روستايي به نام ترک آباد اشاره مي‌کند که نام روستا خود دليل حضور ترکان در آن است. در جاي ديگر از ساخته شدن رستاق انار توسط ترکان سخن ميگويد. به نوشته اين مورخ انار نام يکي از نوادگان افراسياب ترک است که اين رستاق را نيز به وي نسبت داده‌اند: «رستاق انار، آن را نام نهانده‌اند به “انار بن سياران بن سهره بن افراسياب ترکي» (تاريخ قم ص۶۹)

همچنين او از منطقه «شادقولي» در قم نام مي‌برد (تاريخ قم ص ۵۵، ۱۱۴، ۱۳۵). شادقولي يک کلمه ترکي به معناي غلام شاه يا پيشکار شاه است که هم به معناي اسم شخص و هم به معناي اسم منطقه در تواريخ متعدد مربوط به قم، به کار رفته است. شادقولي اکنون به دو منطقه در استان قم اطلاق مي‌شود که يکي شهرکي در جنوب غربي استان قم است که ساکنان بومي آن را ترکان خلج تشکيل مي‌دهند. اين شهرک قبلا روستا بوده و بعد به شهر چسبيده است و ديگري نام تپه‌ايست که اکنون حفاري‌هاي باستاني بر روي آن انجام مي‌شود. در واقع وجود تپه باستاني شادقولي در قم و همچنين ذکر نام شادقولي در هزار سال قبل از اين در تاريخ قم خود دليل بسيار روشني براي حضور ديرين ترکان در اين منطقه است.

يکي ديگر از مولفاني که به حضور ترکان در اين مناطق اشاره کرده است علامه محمود کاشغري (قرن پنجم هجري) است. وي در کتاب معروف خود ديوان لغات الترک بعد از اشاره به بناي قزوين توسط دختر افراسياب مي‌نويسد: «بسياري از ترکان، قزوين را مرز سرزمين ترکان مي‌دانند. شهر قم (=قومQum) نيز در اين مرز قرار دارد. چرا که لفظ قُم، در ترکي به معناي ماسه است و دختر افراسياب در آنجا به شکار مي‌رفت»

(ديوان لغات الترک، ترجمه فارسي، ص۵۰۲)

البته حضور ترکان در اين مناطق به معناي انکار اقوام و ملتهاي ديگر نيست. بلکه اقوي اين است ترکان در کنار ساير اقوام در اين مناطق زندگي کرده‌اند.

قراين ديگري نيز بر حضور ترکان در اين منطقه وجود دارد. از جمله نخستين دولت ترک در ايران پس از اسلام در قرن سوم هجري و قبل از سلجوقيان و غزنويان در اين منطقه تشکيل شده است. مورخان معاصر ايراني معمولا به جهت اغراض خاص خود از اين دولت ترک نام نمي برند. نام اين دولت، دولت سُبکري (Sübkəri) و پايتخت آن شهر شيراز بوده است که بر مناطقي چون کرمان,اصفهان و ديگر بخشهاي عراق عجم تسلط داشته است. اين دولت اگر چه دولتي مستعجل و کم عمر بوده است اما با توجه به اينکه منشور امارت از خليفه بغداد گرفته است و همچنين نقش مهمي در زوال صفاريان داشته است و نيز نخستين دولت ترکان در دوران بعد از اسلام در ايران است بسيار شايان توجه است. ملک الشعراي بهار به نقش دولت ترک سبکري در زوال صفاريان توجه داشته و مي‌نويسد: « و اين سُبكري شبيه طغرل كافر نعمت، غلام آل سبكتکين است كه خاندان خداوندان خويش را به خير خير برداشتند» (تاريخ سيستان: ص۲۵۳-۲۸۵ و ابن‌خلدون: ج۴، ص۳۲۹-۲۳۰)

بسياري از نام‌هاي مناطق موجود در عراق عجم و آذربايجان نام‌هايي هستند که در زبان ترکي داراي معنا هستند و يا نام شخصيت‌ها و قهرمانان ترک را تداعي مي‌کنند. براي مثال نام ساوه نامي است که در فارسي معناي مشخصي ندارد. اما واژه ساوه در تاريخ ترکان داراي يک هويت ويژه است براي مثال آن گونه که از متون تاريخي پيداست نام پادشاه گؤي‌تورک‌ها ساوه بوده است .در مقدمه شاهنامه بايسنقري (ابومنصوري) ميخوانيم:

« … و در هنگام که ساوه شاه ترک بر در هري آمذ پيش او شذ بجنگ و ساوه شاه را با نيزه بيفکند» (سبک شناسي بهار، ج ۲، ص ۷)

در شاهنامه فردوسي نيز جنگ ساوه شاه با بهرام چوبين به تفصيل آمده است و تصريح شده است که ساوه شاه، شاه ترکان بوده است. (شاهنامه: ص۴۶۴-۴۶۰)

به هر حال بحث حضور ترکان در ايران، از زمانهاي باستان تاکنون يک نظريه جديد نيست. ابن خلدون که در جهان به پدر جامعه شناسي مشهور است و يکي از چهره‌هاي ارجمند جهان اسلام به شمار ميرود، در تاريخ معروف خود مي نويسد:

«و في الکتب ان ارض ايران هي ارض الترک …فاما علماء الفرس و نسابتهم فيابون من هذا کله: در کتابها هست که ايران سرزمين ترکان است اما دانشمندان و نسب شناسان فارس به کلي اين مسئله را انکار مي‌کنند.» (تاريخ ابن خلدون ج ۲ص ۱۵۴چاپ موسسه الاعلمی و ص ۱۸۱ انتشارات دارالفکر)

 فردوسي نيز به حضور ترکان در مرکز و شمال ايران اشاره کرده است. طبق نوشته‌ي تاريخ پژوه معاصر ناصر پورپيرار، شهرري يعني بخش جنوبي تهران و آمل، دو شهري هستند که شاهنامه آنها را شهرهاي توراني يعني شهرهاي ترکان قلمداد کرده است. وي مي نويسد:

«کز ايران اگر زال زر با دو مرد،

بيايند و جويند با او نبرد

گران مايه اغريرث نيک پي،

سپه واگذارد از آمل به ري»

اغريرث بنا بر متن شاهنامه، يک سردار توراني ـ خراساني است و زال زر، حاکم نشيني در سيستان، که فردوسي در مقاطعي مانند بيت بالا، آن را ايران نيز خوانده است، بدين ترتيب تصور فردوسي در اين ابيات از آمل و ري، دو شهر توراني است»

نگارنده نميخواهد به بحث ترکان و آذربايجان بپردازد و بيشتر تاريخ ترکان و ادبيات آنان در بخشهاي شرقي آذربايجان و عراق عجم را مد نظر دارد اما از آنجاييکه شبهاتي از جانب انکار کنندگان هويت تاريخي ترکان آذربايجان همواره مطرح ميشود ارائه چندين سند تاريخي خالي از فايده نخواهد بود.

طبري در جلد نخست تاريخ خود در ذکر پادشاهان يمن مي‌نويسد: تبع پادشاه يمن معاصر بشتاسب و همچنين اردشير بهمن بن اسفنديار بن بشتاسب بود «… ثم إلى الموصل ثم إلى أذربيجان فلقي الترك بها فهزمهم» وي به انبار و سپس موصل رفت و از آنجا راهي آذربايجان شد و در آنجا ترکان را ديد و شکستشان داد. (طبري ج ۱ ص۴۰۴ )

 ابن خلدون نيز در تاريخ خود «ج ۱ ص ۱۲» به اين واقعه اشاره کرده است:

 همچنين طبري در باب وقايع سال نود هجري مي نويسد: «و فيها غزا مسلمه بن عبدالملک الترک حتي بلغ الباب من ناحيه آذربيجان ففتح حصونا و مدائن هنالک: در اين سال (۹۰ هجري)مسلمه بن عبدالملک با ترکان جنگيد و تا منطقه باب الابواب (دربند) آذربايجان رسيد و در آنجا شهرها و قلعه‌ها را فتح کرد.». (طبري ۵ ص ۲۲۶)

 

 همچنين طبري در وقايع سال ۹۹ هجري از شبيخون ترکها به عربهاي فاتح و مسلمان در آذربايجان سخن مي‌گويد:

(وفي هذه السنة) أغارت الترك على آذربيجان فقتلوا من المسلمين جماعة. (طبري: ج ۵، ص ۳۰۹)

 عين همين واقعه را ابن کثير در البدايه و النهايه ج ۹ ص ۲۰۹ نقل کرده است:

 اما شايد جالبتر از همه سخن ديگري از طبري باشد که آذربايجان را سرزمين ترک ناميده است. وي در وقايع سال ۱۰۴ هجري مي‌نويسد:

«و في هذه السنه غزا الجراح بن عبدالله الحکمي و هو امير علي ارمينيه و آذربايجان ارض الترک ففتح علي يديه بلنجرم و هزم الترک: و در اين سال جراح بن عبدالله الحکمي جنگ کرد. او امير ارمنستان و آذربايجان سرزمين ترکان بود. وي بلنجرم را با دستان خويش فتح کرد و ترکان را شکست داد.» (طبري ج ۵ ص ۳۶۸)

 مولف البدايه و النهايه نيز در ج ۹ ص ۲۵۶ به اين امر اشاره کرده است.

 غير از قراين و اسناد کتب تاريخي ميتوان به اسناد ديگري نيز اشاره کرد. ناصر خسرو در سفرنامه خود تصريح مي‌کند ک«در تبريز قطران نام شاعري را ديدم، شعري نيک مي‌گفت، اما زبان فارسي نيک نمي‌دانست.(گزيده سفرنامه ناصر خسرو ص ۵). به زعم تاريخ نگاران رضاخاني، قطران تبريزي فارسي دري را نيک نمي‌دانسته و به زبان پهلوي تبريزي! حرف مي‌زده است.

علاوه بر وجود لغات ترکي در شعر قطران ميتوان به لغت فرس اسدي نيز در باب رواج زبان ترکي در آذربايجان استناد کرد. اسدي طوسي مولف لغت فرس اسدي که در قرن پنجم مي‌زيسته است لغات فارسي و ترکي رايج در خراسان را در کتاب خود گرآوري کرده است و علاوه بر آن به برخي از کلمات و لغات رايج در مناطق ديگر ايران نيز اشاره نموده است. وي در توضيح لغت پاليک مي‌نويسد: «پاي افزار بود، به آذربايجان چارق خوانند.»

(لغت فرس، ص۲۷۷)

عين لغت چارق که در قرن پنجم در آذربايجان استعمال ميشده است در ديوان لغات الترک محمود کاشغري نيز آمده است و از واژه‌هاي اصيل ترکي به شمار مي‌رود. کاشغري مي‌نويسد:

«جَرِقـْلاديçarıqladı : اُلْ اَذاقِنْ جَرقْلاديol ažaqın çarıqladı يعني: او به پاي خود, چارق پوشيد. (جَرِقْلارْ- جَرِقْلاماقْ çarıqlar-çarıqlamaq).»

(ديوان لغات الترک، ترجمه فارسي ص۵۷۷)

 با توجه به قراين و اسناد فوق حضور ترکان در اين مناطق بلکه در کل ايران، از ديرباز در ميان مورخان امري مسلم بوده است که متاسفانه تاريخ نويسان معاصر بر اساس نظريه يک کشور – يک ملت رضاخاني به پنهانکاري در اين زمينه پرداخته‌اند. البته حضور ترکان در اين منطقه به هيچ وجه به معناي اين نيست که بعدها گروههاي مهاجر ترک همراه سلجوقيان و ساير سلسله‌هاي ترک از آسياي ميانه به ايران نيامده‌اند. اما مهم اينست که قبل از آمدن اين ترکهاي مهاجر نيز ايران و آذربايجان به تصريح ابن خلدون و طبري «ارض الترک» (سرزمين ترکان) بوده است.

http://qizilqelem.ir/2016/06/24/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D9%86/

 

آدرس تلگرام مجله «بایرام»

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

https://telegram.me/bayramzangan

 

رنج و گنج معلّمی
علی محمدبیانی
(روزنامه صدای رنجان- 95/2/12

1-  یک ارباب یا به قول ما یک «خان» اهل روسیه در سال 1859 مسیحی تصمیم می‌گیرد به بردگان خود که ما از آنها با نام «رعیت» یاد می کنیم، بپیوندد. با آنها کار کند، غذا بخورد، هیزم بشکند و گاو و گوسفند بدوشد.
 این خان روسی روش جدید زندگی خود را «زندگی واقعی» نامید. وی به همین بسنده نکرده از فرزندان برده‌های خود در اتاقی پذیرایی می‌کرد و به آنها خواندن و نوشتن می آموخت، چون معتقد بود تا توده مردم روسیه سیر و باسواد نشوند، روسیه روی آزادی و آبادی نخواهد دید. وی در آن سالها چندین مدرسه ساخت و ثروت خود را در اختیار مردم قرار داد. این خان سنت شکن قرن نوزده که یکی از نویسندگان و مردان نامی جهان شد، کسی نبود جز «لئون تولستوی»، معلم، مصلح و نویسنده محبوب روس.
2-  در زمان ناصرالدین شاه قاجار، مردی از تبریز برخاست که مدارس نو را بنا نهاد. وی با عشق و علاقه ای که به فرزندان وطن خود داشت، کتابهایی به زبان مادری ایشان تألیف کرد، و با متدهای جدید اقدام به تعلیم علوم جدید، اعم از ریاضی، جغرافی، زبان خارجی، و ... کرد. اما طولی نکشید مدرسه اش بر سر پر شورش ویران و میز و نیمکت‌هایش به آتش کشیده شد. از شهر خود تبعید و در به در شد. اما این معلم خستگی ناپذیر و صبور از پای ننشست. وی به هر شهری می‌رفت، مدرسه به راه می‌انداخت و با روش‌های مدرن به آموزش کودکان می‌پرداخت. در آن شهرها هم مثل شهر خودش با نامهربانی‌ها مواجه می‌شد و کتک می‌خورد و تحمل می‌کرد. این مرد بزرگ که امروزه از او به عنوان پدر آموزش و پرورش نوین یاد می کنیم، این قدر کلاس جدید برپا کرد و این قدر مدرسه راه انداخت و آموزش داد تا جامعه یاد گرفت که باید امروزی شد تا از قافله تمدن عقب نماند. این مرد کسی نبود جز «میرزا حسن رشدیه تبریزی».
3-   پنجاه - شصت سال پیش یکی از خان‌ها و زمین داران بزرگ ما به روستای تحت مالکیت خود می‌رود. کدخدا در مراسم استقبال با زبانی الکن که البته شایسته رعیتی مثل او بود! از خان می‌خواهد که اجازه فرماید تا معلمی از شهر برایشان استخدام شود و به تعلیم کودکان روستایی بپردازد. خان که انتظار چنین درخواستی از کدخدای خود را نداشته، دچار تپش قلب می شود و همانجا با غضب مالکانه، کدخدای پیر را به فحش و ناسزا می گیرد که «ای نادان مردِ بی همه چیزِ مصلحت نشناس»!
بعد از ساعتی که خشم و غضب خان فروکش می کند، ریش سفیدان در  سر سفره غذا ملتمسانه! از خان دلجویی کرده می‌پرسند که خان بزرگ چرا آبروی کدخدا را پیش رعیت بردید؟
خان این بار با لحنی پدرانه می گوید:
« شما و این کدخدا متوجه امر نیستید، اگر بچه رعیت درس بخواند، دیگر نه تابع کدخدایی شما می شود و نه خانی ما را به رسمیت می شناسد. یک کدخدا باید مصلحت خود را بهتر از من تشخیص دهد.»
البته این خان بزرگ، تحصیل کرده فرانسه بوده و مدرک لیسانس هم داشته است!   
4-   راستی چرا خان ما مثل تولستوی به میان رعیت نرفت تا توسعه را از قلب توده ها شروع کند و خود را به رنگ مردم در آورده در رنج و شادی‌هایشان شریک شود؟ چرا خان ما مدرسه‌ها را ویران می‌کرد؟ چرا وقتی رعیتی با دل و زبان لرزان از خان مدرسه و معلم می‌خواهد، او را به باد فحش و ناسزا می‌گیرد؟      
5-   معلمان امروز ما میراثداران معلمان و مصلحان دیروزند. به احترام همه آنها بلند می‌شویم و بر دستشان بوسه می زنیم که گفته اند:
ز بوسیدنی های این روزگار
یکی هم بود دست آموزگار.
بوسه بر دست معلم بوسه بر چهره نورانی علم و آگاهی و شرافت و دانایی است. معلمی، حیاتی مملو از رنج و گنج است. رنجی که هیچ وقت، هیچ شرکتی، توان بیمه کردن آن را ندارد، چرا که رنج معلمی، آب کردن یک عمر است در پای گنجی که البته همگان خود را شریک آن می دانند.

بنیاد فرهنگ و هنر آذربایجان و زبان استاندارد

 روزنامه صدای زنجان- ویژه نامه نوروزی 1395(اسفند 94)

علی محمدبیانی- دبیر زبان و ادبیات- زنجان

مقدمه:

خبرهای خوبی که از افتتاح و شروع به کار بنیاد فرهنگ و هنر آذربایجان منتشر می شود، مایه امیدواری برای کنشگران زبان و ادبیات ترکی شده است. امیدواریم با آغاز به کار این نهاد فرهنگی در استان زنجان به انتظار چندین ساله مردم زنجان پایان داده شود. یکی از کارکردهای این بنیاد که نگارنده از آن با عنوان «عمل به واجب عینی» یاد می‌کنم، شناسایی، تدوین، آموزش و شناساندن زبان استاندارد ترکی برای مردم است. در این صورت این بنیاد مرجعی برای نویسندگان، شاعران، نمایشنامه نویسان، گویندگان و خوانندگان آثار ترکی خواهد بود تا گفتار و نوشتار خود را با آموزش، راهنمایی‌ها، و نتایج پژوهش‌های آن هماهنگ نمایند. با این کار، قلم پدیدآورندگان آثار و زبان گویشوران به صورت استاندارد و معیار جلوه خواهد کرد. (در اینجا ذکر این نکته لازم است که هر زبانی دو واریانت دارد. واریانت محاوره و گفتاری و واریانت استاندارد یا نوشتاری. اگر چه زبان گفتاری هم برای خود استانداردی دارد، اما در اینجا منظور از زبان استاندارد بیشتر به جنبه‌ای از زبان توجه دارد که در برابر لهجه‌های مختلف و گوناگونی تلفظ‌ها و یا تنوع کلمات برای یک موضوع و... در درون یک زبان قرار می گیرد.) 

چنانکه می دانیم یکی از محرومیت‌ها برای قلم به دستان، گویندگان، هنرپیشگان و مخاطبان زبان و ادبیات ترکی در مملکت ما، عدم رسمیت و آموزش زبان معیار و استاندارد ترکی است. در این مسیر نوشتن بر اساس سلیقه‌‌ها، اجتهادها و لهجه‌های خانوادگی، شهری، روستایی، صنفی و ایلی و عشایری و... ، باعث پراکندگی اذهان پدید آورندگان و خوانندگان آثار ادبی، خبری و تحلیلی در زبان ترکی شده است. به گونه ای که در این موضوع مخاطبان ما با یک پارازیت ارتباطی مواجه هستند. این پارازیت ها در دو سطح واژگان و ساختار نحوی زبان عمل می‌کند. برای نمونه ما برای ادای مقصود در برابر کلمه «نیست» فارسی با واژگان مختلفی مثل:

دؤیول، دؤگول، دَییل، دئییل، دؤیور، دئییر، دَییر و... مواجه هستیم که مسلماً یکی از آنها استاندارد و معیار است و یا اینکه باید برای این منظور انتخاب شود تا در رسانه‌ها و نوشته ها جهت سهولت پیام‌رسانی به عموم مردم به کار گرفته شود.

در سطح ساختار سیستمی و نحوی زبان هم به علت عدم آموزش کلاسیک با گوناگونی‌ها و البته اغلاط گفتاری و نوشتاری مواجه هستیم. زبان ترکی مثل همه زبان‌ها، دارای نحو مخصوص به خود می باشد که گویشوران و پدیدآورندگان آثار زبانی ملزم به آموزش و به کارگیری واریانت استاندارد و معیار آن هستند.

زبان استاندارد چیست؟

 یکی از واقعیت‌های شیرین در علم زبانشناسی شناخت این مسأله است که هر روستا و شهری و هر قبیله و قومی، دارای لهجه‌ای از یک زبان است. در این تکثّر زبانی نه تنها عامل جغرافیا مؤثر است؛ بلکه عامل فرهنگ و محیط اجتماعی نیز نقش به‌سزایی دارد. علاوه بر آن در داخل یک روستا یا شهر و قبیله هم به گونه‌ها و گویش­های متفاوتی از زبان بر می‌خوریم. گویش­هایی مثل گویش بازاریان، گویش حقوقدانان، گویش رانندگان، گویش روحانیون، و... .

علم زبانشناسی به ما می گوید علی‌رغم وجود هزاران لهجه و لحن و گویش در داخل یک زبان، همه­ی آنها به یک زبان صحبت می‌کنند. زبانشناسان این نکته را به ما یادآوری می کنند؛ آنچه تفاوت دارد، گفتار و لهجه­ی سخنگویان یک زبان است، نه زبان آن­ها. زبان آن قانون و نحوی است که در ذهن همه­ی ما وجود دارد، مانند قانون شطرنج یا جدول ضرب که در همه­ی اذهان یکسان است. اما وقتی می خواهیم آن قوانین را به فعلیت در بیاوریم، می تواند دارای شکل های گوناگون باشد. همه ما می دانیم که چرا با وجود قانون یکسان در شطرنج یا جدول ضرب، کاربرد انسان ها از آنها برابر نیست. درست به همین دلیل است که سخنگویان یک زبان هم، دارای گفتارها و لهجه های گوناگونی هستند.

برای انتقال دانش و فرهنگ و ادبیات به دیگران در زمان حال و آینده، باید شیوه­ی استاندارد هر زبان را شناخت. زبان معیار، زبانی است تابعِ گرامر، فصیح و بدون کلمات شکسته که هیچ رنگی از یک لهجه­ی خانوادگی، قومی، روستایی، شهری، صنفی و طبقه ای در آن دیده نمی شود. به عبارت دیگر زبان استاندارد، « فرا لهجه» است.

اگر شما از روی سخن گفتن کسی، به کجایی بودن او پی ببردید و بدانید که از کدام روستا یا شهر و وابسته به کدام ایل و طایفه است؛ بدانید که آن شخص به زبان معیار و استاندارد سخن نگفته است. البته این سخن بدان معنا نیست که ما لهجه و لحن محاوره‌ای خود را کنار بگذاریم؛ بلکه بدین معنی است که باید در هنگام سخن گفتن رسمی و نوشتن شعر و رمان و گزارش خبری و مطبوعاتی و علمی و... از زبان معیار بهره بگیریم، چرا که هدف ما انتقال پیام به همگان است نه به شهر و ایل و قبیله و خانواده­ی خود.

مزایای زبان استاندارد

1-     نوشتن و گفتن به زبان استاندارد در زمان و بیان صرفه جویی می کند.

2-     زبان استاندارد باعث انتقال هم زمان یک مفهوم و گزاره علمی، عاطفی و خبری به انبوهی از مخاطبان می‌شود.

3-     زبان استاندارد باعث همگرایی بین توده مردم و نخبگان می گردد.

4-     زبان استاندارد باعث سهولت آموزش و ادبیات زبان به مخاطبان می شود.

5-     آموزش زبان استاندارد موجب می شود تا هزینه‌های مادی و معنوی آموزش دهندگان، سرشکن شود.

6-     نوشتن و سخن گفتن رسمی به زبان معیار ترکی، موجب اعتماد به نفس و باعث فصاحت و بلاغت در کلام می شود.

7-     خوانندگان و شنوندگان معمولی با خواندن و شنیدن زبان معیار، گفتار محاوره­ای خود را با آن مقایسه کرده، ضمن تصحیح اغلاط کلامی خود، دانش زبانی و توانایی گفتار خود را ارتقا می دهند. در یک کلام، زبان معیار، باعث ارتقا سطح دیالوگ و سخنگویی شهروندان می شود.

8-     زبان استاندارد، همیشه با آرامش و آهستگی همراه است. به همین علّت، اولاً نویسندگان و گویندگان با اطمینان خاطر نوشته و سخن می‌گویند؛ ثانیا خوانندگان و شنوندگان هم با آرامش خاطر منظور آن ها را در می یابند.

9-     چون زبان معیار دارای آرامش و آهستگی است، بنابراین ضمن تلقین تشخّص و آرامش به شهروندان، خوب گوش دادن به دیگران و خوب سخن گفتن با دیگران را هم به دنبال خواهد داشت.  

10-                       وقتی زبان معیار به کار گرفته می شود؛ تمام مخاطبین ( از هر طبقه و شهر و روستایی) با صاحب سخن، هم ذات پنداری می کنند و در این میان کسی احساس غریبگی نمی کند.

11-                       وقتی شهروندان، مورد خطاب زبان معیار، قرار می گیرند، از هر طیف و طایفه و شهر و روستا و ایل و تبار و طبقه ای و با هر لحن و لهجه ای که باشند، آن زبان را متوجه خواهند شد.

12-                       ممکن است در لهجه‌های بعضی افراد «تنافر حروف» و «تنافر معنا» پیدا کرد. بنابراین وقتی با زبان معیار و استاندارد می‌گوییم و می‌نویسیم؛ به نوعی فصاحت را به جنگ«تنافر حروف» و بلاغت را به نبرد «تنافر معنا» فرستاده‌ایم که نتیجه‌اش زیبایی و رسایی و همه فهم شدن زبان خواهد بود.

13-                       معمولاً روان و ذهن مردم، نوشته‌ها و سخنانی را که با زبان معیار و جدّی ارائه شود، مشروع و ماندنی‌تر می داند و در قبول آن امّا و اگر کمتری به کار می برد. بنابراین اگر یک سخنران یا یک گوینده تلویزیونی و یا یک نویسنده­ي مطبوعات، از زبان معیار ترکی بهره بگیرد، پیام او جدّی‌تر و قابل قبول‌تر خواهد بود. 

 

آدرس تلگرام مجله «بایرام»

کانال تلگرامی مجله «بایرام»

https://telegram.me/bayramzangan

 

 

 

مصاحبه با مدیر عامل منطقه آزاد ارس- جلفا

 

مهندس عرب باغی مدیر عامل منطقه آزاد ارس

در مصاحبه با خبرنگاران زنجان:

زنجان باید جایگاه واقعی خود را بیابد

 

 

استان‌ها > زنجان - صحرا رضایی - سفری دو روزه با گروه خبرنگاران استان زنجان به منطقه آزاد ارس فرصت مغتنمی بود تا با یکی از هسته های اقتصادی نزدیک به استان مان آشنا شده و ضمن بازدیدی که از این منطقه و نیز واحدهای تولیدی و صنعتی آن داشتیم از نزدیک در جریان کارهای اقتصادی و تولیدی پیشرو در این منطقه تجاری قرار گیریم در این بازدید و نیز در آخرین روز سفر در مصاحبه مطبوعاتی که به این منظور ترتیب داده شده بود توانستیم با بانی این همه تحول و پیشرفت آشنا شده و از نزدیک در جریان نقطه نظرات وی در باب این تغییر و تحول قرار گیریم.

محسن خادم عرب باغی که سابقه 46 سال کار اقتصادی را در کارنامه خود دارد از ............

ادامه نوشته

به مناسبت  «روز جهانی زبان مادری»

روز ۲۱ فوریه 2 اسفند از طرف سازمان یونسکو به عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده‌است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۹۹ به منظور کمک به تنوع زبانی و فرهنگی و جهت جلوگیری از مرگ زبانها انجام گرفته است .

این تصمیم برای جلوگیری از میان رفتن زبانها و فرهنگهایی که هر کدام از آنها هویت و سند موجودیت ملل و اقوامی است که به آن زبان صحبت می کنند که بر اثر حاکمیت مطلق یک زبان به عنوان زبان رسمی و دولتی در کشورهائیکه دارای تنوع زبانی و فرهنگی هستند ولی تنها یک زبان به عنوان زبان تحصیل و زبانی که از مرحله ابتدایی گرفته تا پایان دانشگاه ه و در کلیه مراحل زندگی بکار گرفته می شود و در مقابل از تحصیل و تدریس دیگر زبانها و توسعه آنها به شکلهای مختلف جلوگیری می گردد گرفته شد.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز به دلیل اهمیت زبان مادری و تاثیر مثبت آن در آموزش کودکان ، سال ۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها اعلام کرد. علت نامگذاری روز جهانی زبان مادری مربوط به حادثه سال ۱۹۵۲ می باشد که در این سال دانشجویان دانشگاههای شهر داکا پایتخت امروزی کشور بنگلادش که در آن زمان پاکستان شرقی نامیده می‌شد و هنوز مستقل نشده بود، از جمله دانشجویان دانشگاه داکا و دانشکده پزشکی آن تلاش زیادی جهت رسمی و ملی کردن زبان بنگالی به عنوان دومین زبان پاکستان (در کنار زبان اردو) تظاهرات مسالمت آمیزی در این شهر براه انداختند که به دنبال این حرکت دانشجویان، پلیس به آنها تیر اندازی کرده عده‌ای از آنها را کشت.

بعد از استقلال بنگلادش از پاکستان و به درخواست این کشور، برای اولین بار سازمان یونسکو در ۱۷ نوامبر سال ۱۹۹۹ روز ۲۱ فوریه (برابر با دوم و گاهی اول اسفند) را روز جهانی زبان مادری نامید و از سال ۲۰۰۰ این روز در بیشتر کشورها گرامی داشته می‌شود و برنامه‌هایی در ارتباط با این روز برگزار می‌گردد.

در ایران نیز برای اولین بار به مناسبت روز جهانی زبان مادری روز شنبه ، دوم اسفند ماه سال ۱۳۸۲ برابر با ۲۱ فوریه سال ۲۰۰۴ میلادی مراسمی در دانشگاه علم و صنعت ، توسط دانشجویان تُرک دانشگاههای تهران برگزار گردید که موضوع اصلی سخنگویان و شعرا در این مراسم ، لزوم آموزش به زبان مادری در کشور کثیرالمله ایران بود .

 

" کمیته پیگیری اعلامیه جهانی حقوق زبانها " مدافع اصل برابری همه جوامع زبانی است و معتقد است که اعضاء هر جامعه زبانی حق دارند در مدارس به زبان خود تعلیم ببینند و در اداره ها و سازمانهای رسمی به زبان خود صحبت و مکاتبه کنند .

کار یونسکو در زمینه زبانها در اواسط دهه ۱۹۸۰ آغاز شد ؛ گام اصلی ، راه اندازی جدّی طرح لینگواپکس Linguapax) ) در سال ۱۹۸۶ بود. " فلیکس مارتی " سرپرست کمیته مشورتی برای چند زبانگی و آموزش چند زبانه که در سال ۱۹۹۸ تاسیس شد، می گوید : طرح لینگواپکس عبارت است از " پیوند میان تعلیم زبانها و ترویج تفاهم و صلح بین المللی ".

" جوزف پات " زبانشناس می گوید :

" ما باید سه زبانگی را ترویج کنیم و با آموزش "​زبانهای کوچک " آنها را نجات دهیم . سه زبانی که باید یاد بگیریم ، یکی زبان مادری ، دومی زبان همسایگانمان و سومی زبان بین المللی است؛ او می افزاید، زبان تا وقتی که بخشی از برنامه درسی نباشد، در معرض خطر نابودی است .

" امین مألوف " نویسنده لبنانی ( ۱۹۴۹ ) می گوید :

برای آنکه بتوان در دنیای کنونی احساس آسودگی کرد لازم است فرد مجبور نباشد برای ورود به آن، زبانی را که نشانه هویت اوست کنار بگذارد .

" هاینریش بل" نویسنده آلمانی ( ۱۹۱۷ - ۱۹۸۵) نیز می گوید :

بهترین راه تعلق داشتن به مردم، نوشتن به زبان آن مردم است .

" رانکا بیل یاک بابیک " ( Ranka Biljac- Babic) استاد دانشگاه و متخصص روانشناسی زبان در دانشگاه یواتیه فرانسه معتقد است :

 

هر سال در جهان ده زبان از میان می رود ؛ برای رویارویی با این افول تنوع فرهنگی باید اقدامی بین المللی صورت گیرد .

" اوسینوگئی کوساآن " ( Useyno Gey Cossan) شاعر بنگالی شعری به زبان وولوف ( Wolof) می سراید :

زبان همه ما اشک می ریزد، زیرا فرزندانش آن را به فراموشی سپرده اند و با کوله باری سنگین رها کرده اند.

 شعری برگرفته از زبان سامی یکی از زبانهای بومی سوئد می گوید :

تنها چیزی که تا مدتها در روحمان باقی می ماند زبان موروثی مان است ، زبان به افکارمان آزادی می بخشد ، ذهنمان را باز می کند و روحمان را جلا می دهد .

در یک ضرب المثل گورانی ( پاراگوئه ) آمده است :

اگر زبان گورانی پایان گیرد چه کسی دعا خواهد کرد که " دنیا به آخر نرسد" ؟

همچنین در یک پوستر مربوط به مردم مائوری ( زلاندنو ) چنین نوشته شده است :

زبان من مایه دلبستگی من ، زبان من زینت گرانبهای من .

از گفته یک گویشور میکسه ( مکزیک ) چنین نقل شده است که :

زبان میکسه ( Mixe) نشانگر فرهنگ ماست، پس نباید از میان برود، ما آن را از نیاکان خود به ارث برده‌ایم ؛ اگر این زبان نابود شود چیزی از گذشته بجا نخواهد ماند و برادران ما همدیگر را نخواهند شناخت .

" آدرین ریچ " نویسنده آمریکایی ( ۱۹۲۹ ) هم معتقد است :

زبان قدرت است ... زبان را می توان همچون وسیله دگرگون کردن واقعیت ، به کار گرفت .

مجدفر: تاکید صرف بر زبان رسمی به هویت بچه‌ها لطمه می‌زند

کم توجهی به زبان‌های بومی در آثار کودک و نوجوان

مرتضی مجدفر، نویسنده و مترجم کودک و بزرگسال، معتقد است وقتی تاکید ما فقط بر زبان رسمی باشد به هویت بچه‌ها لطمه می‌زنیم، بچه‌ها در کنار زبان رسمی باید شعرها، داستان‌ها، مثل‌ها، چیستان‌ها، معماها و بازی‌های زبانی را نیز بیاموزند تا هویتشان را از دست ندهند.

مجدفر: تاکید صرف بر زبان رسمی به هویت بچه‌ها لطمه می‌زند/ کم توجهی به زبان‌های بومی در آثار کودک و نوجوان

 مرتضی مجدفر در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گفت: پیشینه بسیار خوبی در زمینه تولید آثار به زبان‌ها و لهجه‌های بومی ایران در آثار فولکلوریک و آثار پیشینیان ما وجود دارد، زمانی که ما هنوز ادبیات مکتوب نداشتیم مثل‌ها، چیستان‌ها و داستان‌ها به شکل سینه به سینه از طریق لالایی‌های مادربزرگ‌ها نسل به نسل منتقل می‌شده است اما از دهه 30 به بعد که ادبیات کودک در کشور ما شکل گرفت چندان به تولید اثر براساس زبان‌ها و لهجه‌های بومی توجه نشد.

 این نویسنده کودک و بزرگسال ادامه داد: تفکری که در زمان گذشته در رژیم پهلوی در کشور ما حاکم بود برتری را فقط به زبان فارسی می‌داد و نه تنها اجازه تولید آثار به زبان‌های بومی نمی‌داد بلکه مانع از انتشارشان هم می‌شد و افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کردند چه سیاسی و چه غیرسیاسی در جرگه افراد مخالف رژیم طبقه‌بندی می‌شدند. بعد از انقلاب دو اصل در قانون اساسی شکل گرفت که براساس آنها آموزش و انتشار زبان‌های قومی همراه با زبان‌های فارسی در مطبوعات و صدا و سیما و مدارس آزاد بود. در سال‌های اول انقلاب به دلیل بحران‌ها و هیجان‌های موجود در فضای حاکم این دو اصل اجرا نشد، در سال‌های بعد هم این دو اصل هیچ وقت محقق نشد و در حالی که شاهد توسعه تکنولوژی‌های نوین بودیم و مادربزرگ‌ها جای خود را به برنامه‌های متمرکز کشوری صدا و سیما سپرده بودند. از سوی دیگر با توسعه فناوری‌های ارتباطی در ابتدا به شکل قصه‌گویی‌های تلفنی و بعد هم به صورت شبکه‌های مجازی، متاسفانه ردپای ادبیات قومی چه در حوزه بزرگسال چه در حوزه کودکان و نوجوانان به صفر یا نزدیک به صفر رسیده است.

 کم توجهی به زبان‌های بومی در آثار کودک و نوجوان

وی با بیان اینکه وضعیت انتشار این گونه آثار در حوزه بزرگسال بهتر از حوزه کودک و نوجوان است، بیان کرد: به ازای هر صد عنوان کتابی که به زبان ترکی در حوزه بزرگسال چاپ می‌شود یک جلد به زبان ترکی برای کودکان و نوجوانان چاپ می‌شود. به طورکلی شاید بتوانیم بگوییم 50 عنوان کتاب به زبان ترکی برای بچه‌ها منتشر شده است. شاید یک دلیل آن عدم سرمایه‌گذاری ناشران خصوصی در این زمینه باشد. البته کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان یک ناشر دولتی از جمله انتشاراتی‌هایی است که در این زمینه کم‌وبیش فعالیت‌هایی دارد و کتاب‌هایی برای کودکان و نوجوانان به زبان‌های محلی منتشر کرده است یا کتاب‌های موجود را به زبان‌های محلی ترجمه می‌کند.

 مجدفر ادامه داد: در حال حاضر چیزی نداریم که بتوانیم درباره آن صحبت کنیم و بتوانیم تحلیل محتوا کنیم و از سویی دیگر هم ممانعت‌های موجود برای صدور مجوز ماه ها با دلیل غیرمنطقی می‌ماند و می‌گویند رسم‌الخط فارسی ندارد مثلا کلمه «گل» را در کتابی به زبان ترکی «گول» می‌نویسیم که موقع کسب مجوز می‌گویند اشتباه است و باید «گل» نوشته شود. درواقع ما برای کسب مجوز مجبوریم برخی رسم‌الخط‌ها را عوض کنیم که به زبان مورد نظر آسیب می‌رسانند. در نتیجه رسم‌الخط کتاب‌هایی که به زبان ترکی منتشر می‌شوند صحیح نیست.

 وی با تاکید بر اینکه ما یک زبان مادری داریم و یک زبان رسمی، گفت: زبان مادری هویت ماست و زبان رسمی رسمیت ما و باید هر دوی آنها همزمان به کودک آموزش داده شود. آموزش زبان مادری برای فارسی زبان‌ها راحت‌تر است زیرا با زبان رسمی یکی است اما برای غیر فارسی‌زبان‌ها زبان مادری هویت آنهاست و در کنار زبان رسمی باید شعرها، داستان‌ها، مثل‌ها، چیستان‌ها، معماها و بازی‌های زبانی به بچه‌ها آموزش داده شود.

 این نویسنده در ادامه به کابرد زبان‌های بومی در رسانه‌ها اشاره کرد و گفت: در شبکه‌های تلویزیونی هم می‌بینیم که به صورت محدود از کلمات ترکی یا افعال ترکی استفاده می‌شود. ولی ساختار جملات فارسی است و در واقع آنها ترکی صحبت نمی‌کنند. اصولا وقتی تاکید ما فقط بر زبان رسمی باشد به هویت بچه‌ها لطمه می‌زنیم. طبق تحقیقات یونسکو تا سال 2013 حدود چهارهزار زبان در دنیا از بین رفته و درباره زبان‌های موجود در کشور ما نیز بسیاری از گویش‌ها در حال انقراض است. نکته مهم این است که زبان‌های قومی ما در جاهایی از کشور مستقرند که درست در کنارشان با همان گویش و همان زبان در کشور دیگری صحبت می‌شود.

 وی اظهار کرد: بنابراین وقتی این چنین پتانسیلی وجود دارد، اگر ما برای این قومیت‌ها محصول زبان مادری‌شان را ارایه ندهیم آنها این مطالب را از کشور همسایه‌شان به گونه‌ای تغییر شکل یافته و نامناسب و مغلوب دریافت خواهند کرد. مثلا در کشور ترکیه برنامه‌های 3 یا 4 شبکه مخصوص کودکان پیش‌دبستانی است و مدام قصه و داستان و کارتون ترکی پخش می‌کنند. داستان‌هایی که بچه‌های ترک زبان کشورمان نمونه مشابه آن را قبلاً از مادربزرگ‌هایشان شنیده‌اند و بچه‌ها هم که ذهن‌شان آماده یادگیری است به سرعت یاد می‌گیرند و متاسفانه با مقوله تاثیرپذیری فرهنگی مواجه می‌شویم و هر حرفی که نظام حکومتی آن کشور می‌خواهد می‌تواند به بچه‌ها منتقل کند. این مساله در واقع یک شمشیر دولبه است و یک معضل محسوب می‌شود.

رسم‌الخط موجود مشکلی برای نوشتن داستان‌ها به زبان ترکی ایجاد نمی‌کند 

مجدفر در ادامه دباره نحوه نگارش کتاب‌ها به زبان بومی با استفاده از رسم‌الخط موجود گفت: ما در مجموع 232 لهجه ترکی داریم که 4 تا از آنها در ایران رایج است. ترکی آذری، قشقایی، ترکمنی و خلیجی. و از بین این زبان‌ها بیشترین رواج را ترکی آذری دارد. در اینجا دو دیدگاه متفاوت وجود دارد، دیدگاه اول این است که ما ترکی را با الفبای لاتین بنویسم. اما چون وزارت ارشاد اجازه نمی‌دهد و من شخصا با وزارت ارشاد در این مورد موافقم، چون وقتی ما در ایران زندگی می‌کنیم هم هویت ایرانی داریم و هم هویت اسلامی بنابراین باید از الفبای عربی استفاده کنیم. مشکل ما فونتیک است که باعث رعایت صدای حروف می‌شود. ما در فونتیک دو شکل داریم؛ یکی حروف صدادار که ‌آنها را با علامت‌ها مشخص می‌کنیم و دومی حروف دخیل. مثلا کلمه «آدم» که در ترکی «آدام» نوشته می شود جزء این حروف محسوب می شود. در این موضوع دو نظریه وجود دارد، عده‌ای می‌گویند کلمه‌ اصیلی که اصلش ترکی نبوده است مانند آدم باید به همان صورت نوشته شود و عده‌ای دیگر مخالفند. اما به طور کلی رسم‌الخط موجود هیچ مشکلی برای نوشتن داستان‌ها به زبان ترکی برای ما ایجاد نمی‌کند و ما با تعدادی علامت و استفاده از حروف دخیل می‌توانیم مشکل را حل کنیم. مشکل ما این است که فرهنگستان زبان و ادبیات ترکی نداریم. در سال 1380 همایش «چگونگی نگارش قواعد املایی زبان ترکی» با حضور 225 شاعر، روزنامه‌نگار و فعال زبان ترکی در فرهنگسرای اندیشه تهران برگزار شد و دستورالعملی برای وحدت رویه در نگارش حروف ترکی به زبان فارسی ارایه شد که الان مورد استفاده قرار می گیرد.

 وی درخصوص تاثیر تولید آثار به زبان بومی در بچه‌ها نیز بیان کرد: اولین تاثیرش این است که بچه‌ها دیگر احساس بی‌هویتی نمی‌کنند و حس الیناسیونی که در بعضی قومیت‌ها به وجود آمده و با بچه‌ها به زبان فارسی صحبت می‌شود، تقلیل پیدا می‌کند. امروزه اغلب خانواده‌ها می‌بینند زبان محلی آنها هیچ کاربردی نداشته است و با آن زبان هیچ پیشرفتی نکرده‌اند و از آن در مراحل بعدی زندگی‌شان، در مدرسه و دانشگاه نمی‌توانند استفاده کاربردی داشته باشند، بنابراین سعی می‌کنند از کودکی زبان فارسی را به بچه‌ها آموزش دهند تا زمانی که به مدرسه می‌رود مشکلی برایش ایجاد نشود. از همین مرحله است که بیگانگی فرهنگی آغاز می‌شود و سبب می‌شود در درازمدت از تعداد گویش‌ها و زبان‌ها کاسته شود.

 عدم استقبال وزارت آموزش و پرورش از آثار بومی

مترجم کتاب «بدن انسان» ادامه داد: باید کاری کنیم از واژه‌های مشترک بین زبان در تولید آثار بیشتر استفاده شود تا هم بچه‌های ترک‌زبان بهتر متوجه شوند و هم اینکه کتاب به زبان ترکی صرف تولید نشده باشد. در اینجا مساله آشنایی فرهنگ‌ها با هم مطرح است؛ به عنوان مثال در کتاب «میمون در کنسرت شبانه» که مجموعه 6 داستان کوتاه از من است. قهرمان‌های همه این داستان‌ها نوجوانان ترک‌زبانی هستند که با استفاده از هنرشان کار می‌کنند، پول درمی‌آورند و درس می‌خوانند. بااینکه داستان‌های این کتاب فارسی است اما فضاسازی موجود در داستان‌ها و تصاویر به گونه‌ای است که هرکسی آن را بخواند متوجه می‌شود که قهرمان‌ها ترک‌زبان هستند با اینکه هیچ کلمه ترکی در داستان‌ها به کار برده نشده است این شکلی از ادبیات است که وحدت ملی را نشان می‌دهد و با این روش بچه‌ها آذربایجانی را به بچه‌های ایرانی نشان می‌دهد شکل دیگر آن ترجمه داستان‌های قدیمی ترکی به زبان فارسی است این هم برای بچه‌های ترک‌زبان محبوب است و هم برای بچه‌های فارسی زبان که با فرهنگ ترکی آشنا می‌شوند ضمن اینکه حس ملی و محلی بچه‌های ترک‌زبان هم برانگیخته می‌شود از طرفی ما می‌گوییم در کنار این تولیدات باید شرایطی باید فراهم شود که زبان بومی برای هر یک از قومیت‌ها منتشر شود.

 نویسنده کتاب «و اکنون زندگی» ادامه داد: البته در سال‌های اخیر آموزش زبان غیر رسمی در مدارس آغاز شده ولی به خوبی انجام نمی‌شود. ما می‌خواهیم افرادی که در حوزه ادبیات محلی کار می‌کنند را با فشار به صف مبارزان ببریم در حالی که اینها مبارز نیستند و می‌خواهند کار فرهنگی انجام دهند. مثلا من در کتابی با عنوان «باخ گؤرکیم دیر؟ نه چی دیر؟» که برای بچه‌ها نوشته‌ام بچه‌ها جنسیت خاصی ندارند و در آن هفت شغل به کودکان معرفی می‌شود. این کتاب همچنان که در موخره آن آمده است مبتنی بر واحدهای کار مدارس پیش‌دبستانی است و این کتاب از لحاظ محتوا در دستور کار وزارت آموزش و پرورش تایید شده است و می‌تواند وارد مدارس پیش‌دبستانی شود اما وقتی من این کتاب را برای آموزش و پرورش چهار استان ترک‌نشین کشورمان ارسال کردم هیچ پاسخی از آنها دریافت نکردم و آنها از کتاب من استقبال نکردند و گفتند که دنبال دردسر نیستند. این کتاب فقط از سوی نهادهای مدنی تا حدی مورد استقبال قرار گرفت اما در مراکز آموزشی مطرح نشد.

 وی درباره سایر آثارش برای کودکان و نوجوانان نیز گفت: در حال حاضر هم 12 شعر برای 12 ماه سال به زبان ترکی دقیقا براساس اهداف تربیتی و آموزشی وزارت آموزش و پرورش با عنوان «ماه‌ها و بچه‌ها» به صورت دوزبانه سروده‌ام و در این اشعار مناسبت‌ها را در هر ماه نیز بیان کرده‌ام اما به دلیل عدم استقبال هنوز آن را منتشر نکرده‌ام.

 مجدفر در ادامه به میزان استقبال مخاطبان از تولید کتاب‌ها به زبان‌های بومی اشاره کرد و گفت: نه تنها میزان استقبال مخاطبان کم است بلکه تعداد کتاب‌هایی هم که در این زمینه تولید شده است بسیار ناچیز است. در واقع اگر کتاب تولید شود و در دسترس مخاطبان قرار گیرد آنها هم استقبال می‌کنند. مشکل اصلی این است که بچه‌هایی که دارای زبان و لهجه بومی هستند آموزش ندیده‌اند و حتی در این باره کتابی هم نخوانده‌اند کما اینکه دانشجویان ما که در دانشگاه‌ها در رشته زبان و ادبیات ترکی تحصیل می‌کنند بسیاری از علائم و حروف ترکی را نمی‌شناسند. در این شرایط اگر اصل 15 قانون اساسی مبنی بر آموزش زبان‌های بومی در کنار زبان رسمی اجرا شود، سبب می‌شود که آنها در عین اینکه زبان رسمی را آموزش می‌بینند زبان مادری‌شان را فراموش نمی‌کنند اما این کار در آموزش و پرورش ما انجام نمی‌شود و این وظیفه برعهده پدران و مادران ما است.

 مرتضی مجدفر در سال 1342 در تبریز متولد شد و دارای مدرک دکترای مدیریت آموزشی و مدرس آموزش و پرورش است. وی همچنین مدیرتولید و سر‌ویراستار علمی انتشارات پیشگامان پژوهش‌مدار است. مجدفر تا به حال آثار زیادی را به زبان فارسی و ترکی منتشر کرده است که از آنجمله می‌توان به «ازوپ در کلاس درس»، «گنج موفقیت»، «رنگین کمان پژوهش»، «222 نکته برای پدران و مادران»، «کوچه لره سوسپمیشم»، «قارا دوواق» و «قیرمیزی سئوگی» اشاره کرد.

http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/230560

خبر- دیل

مدیر گروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی:

کودکان می توانند تا چهار زبان را همزمان یاد بگیرند.

استادیار و مدیرگروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی و رئیس پژوهشکده مطالعات تربیت معلم کشور گفت: تحقیقات نشان داده است ظرفیت یادگیری کودکان را درست نفهمیده ایم و امکان هایی که در دنیای تفکر آنان وجود دارد، فوق العاده و ظرفیت یادگیری آنان بسیار بالاست. محمود تلخابی روز چهارشنبه (30/10/94) در حاشیه همایش استانی مربیان پیش دبستانی با محوریت «پرورش مهارت های تفکر در کودکان» در جمع خبرنگاران زنجان افزود: در گذشته تصور می شد که تا فرزندان زبان مادری را به درستی و کامل یاد نگیرند، نمی توانند یادگیری زبان دوم را شروع کنند، در حالی که امروزه تحقیقات نشان داده است که کودکان می توانند سه تا چهار زبان را به شکل هم زمان یاد بگیرند. وی با بیان اینکه در گذشته توانایی ذهنی کودکان را به دلیل ناآگاهی انکار کرده ایم، یادآورشد: استفاده نکردن از ظرفیت های مغزی، موجب می شود این ظرفیت ها و دیگر توانایی ها را از دست بدهیم. استادیار و مدیرگروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی و رئیس پژوهشکده مطالعات تربیت معلم کشور گفت: دلیل اهمیت دوره پیش دبستانی در این است که در این دوره سرعت رشد مغز بالاست، با ایجاد محرکات کافی برای درگیر کردن این فرایندهای مغزی، توانمندی های موجود حفظ و به توسعه توانایی های شناختی کودکان منجر می شود.

تلخابی ادامه داد: محیطی که محدود و محروم باشد و کودکان انگیزه ها و محرک‌های کافی برای درگیر کردن فرایندهای مغزی نداشته باشند، در عمل این فرصت‌ها در ذهن و مغز کودک از بین می رود و در دوره های بعد احیای آن، بسیار دشوار است.

امکان یادگیری همزمان چهار زبان توسط کودکان

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و مدیر گروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی گفت: دولت باید از حرکت به سمت رسمی کردن پیش دبستانی اجتناب کند. محمود تلخابی در حاشیه همایش استانی مربیان پیش دبستانی در جمع خبرنگاران اظهار کرد: دوره کودکی به لحاظ ظرفیت‌های رشدی امکان ویژه‌ای برای پرورش و تربیت کودکان به وجود می‌آورد. وی خاطر نشان کرد: همین موضوع موجب حساسیت دوره پیش‌دبستانی در موضوع تعلیم و تربیت افراد شده است. عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با اشاره به آمادگی برای یادگیری و تغییر دنیای تفکر و شناخت در دوره پیش از دبستان اضافه کرد: یادگیری در دوره‌های نوجوانی و بزرگسالی دشوارتر از این رده سنی است. تلخابی با اشاره به حساسیت دوره پیش‌دبستانی عنوان کرد: در این دوره کودک از دنیای محدود خود به دنیای نامحدود اجتماعی وارد می‌شود.

وی اضافه کرد: در این دوره نوآموزان به لحاظ ساختارهای اجتماعی محیط متفاوتی را تجربه می‌کند. عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و مدیر گروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی با اشاره به اینکه در پیش‌دبستانی کودکان می‌توانند با دنیایی از مفاهیم و شرایط اجتماعی آشنایی پیدا کنند، گفت: در این دوره آموزش باید به عنوان آغاز تحصیل به معنای رسمی اتفاق بیافتد.

تلخابی با اشاره به لزوم فعالیت بخش خصوصی در مراکز پیش‌دبستانی عنوان کرد: با فعالیت این بخش تا حدی نارسایی‌های پوشش تحصیلی در این دوره جبران می‌شود.

وی با اشاره به اینکه برنامه ‌تحصیلی کودکان از 6 سالگی آغاز می‌شود، تصریح کرد: این در حالی است که این اتفاق در برخی از کشورها از سن چهار یا پنج‌ سالگی آغاز می‌شود. تلخابی با اشاره به توانایی‌های ذهنی کودکان اظهار کرد: کودکان در دوران پیش از مدرسه توانایی یادگیری سه یا چهار زبان به صورت همزمان را دارند. وی تاکید کرد: در صورت عدم استفاده از ظرفیت‌های ذهنی فعالیت‌های مغز رو به کاهش بوده و توان خود را از دست می‌دهد. عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و مدیر گروه ذهن، مغز و تربیت پژوهشکده علوم شناختی با تاکید بر اینکه مراکز پیش‌دبستانی نباید به دنبال آموزش باشند، عنوان کرد: یادگیری مهم‌ترین محور آموزش‌های در دوره پیش دبستانی است. تلخابی خواستار تبدیل شدن مراکز پیش‌دبستانی به مراکز و محیطی برای یادگیری شد. وی با اشاره به سرعت بالا رشد مغز در دوران پیش از مدرسه اظهار کرد: درگیر کردن کودکان با فعالیت‌های مغزی به توسعه توانایی‌های شناختی این افراد منجر می‌شود.

شب شعر ترکی «قیزیل اؤزن آخیر ۳» در زنجان برگزار شد

شناسه خبر: 956914 سرویس: استانها

۰۹ دی ۱۳۹۴ - ۰۸:۵۲

 

شب شعر برگزار شده به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) و امام جعفر صادق(ع) با تجلیل از شاعر پیشکسوت و فعال استان در زنجان برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، مراسم شب شعر ترکی با عنوان قیزیل اؤزن آخیر شامگاه سه‌شنبه با حضور گسترده شاعران از سراسر استان زنجان و علاقه‌مندان به شعر و ادب در محل تالار هنر فرهنگسرای امام خمینی(ره) زنجان برگزار شد.

در این مراسم در کنار شعر خوانی شاعران پیشکسوت، اشعار شاعران جوان و نوپا نیز به گوش می‌رسید و در راستای ایجاد انگیزه و علاقه در کودکان و نوجوانان برای قدم نهادن در عرصه شعر و ادبیات چند نفر از کودکان که در این مراسم شعر خواندند جوایزی اهدا شد.

اجرای موسیقی سنتی آشیقی با هنرنمایی گروه موسیقی ائل داغی نیز از میان برنامه‌های شب شعر به شمار بود که در پایان این مراسم به ده نفر از برگزیدگان مسابقه پرسش و پاسخ به قید قرعه‌کشی که در برگه‌های ضمن ورود به شرکت کنندگان در این مراسم داده می‌شد، تعلق گرفت.

ثریا بخشی با تخلص آیلار که دارای چندین کتاب در عرصه شعر و ادبیات ترکی و نیز زنجان شناسی است به عنوان شاعر پیشکسوت و فعال استان زنجان در این مراسم با اهدای لوح سپاس و اهدای اثر هنر مس هنرمندان زنجان مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.

علی محمدبیانی، رئیس انجمن ادبی قیریل اؤزن اظهار داشت: در تلاشیم با برگزاری کارگاه‌های آموزش شعر و ادبیات به رایگان در محل فرهنگسرای امام خمینی(ره) در تعلیم و تربیت استعدادهای نوظهور گام برداریم.

وی با بیان برگزاری مراسم شب شعر ترکی در حاشیه دومین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاریهای استان زنجان عنوان کرد: با در دست داشتن کمترین فرصتی با برگزاری محافل شعر و ادب با عرضه آثار شاعران در محافل عمومی در راستای افزایش تلاش شاعران و نیز ارتقای ادبیات زنجان تلاش می‌کنیم.

انتهای پیام/

با جذامیان تبریز

با جذامیان تبریز

بابا باغی، منطقه‌ای پر دار ودرخت و خوش آب و هوا در نزدیکی تبریز است که از سال‌ها پیش بیماران جذامی را در آن جا به شکل قرنطینه و دور از مردم نگهداری می‌کنند. دکتر محمد حسین مبین تبریزی، پزشک و جراح نیکنام آذربایجانی که تقریباً تمام عمر خود را در بابا باغی و با جذامیان طی کرد، چندی پیش درگذشت. آذربایجانی‌ها او را آلبرت شوایتزر ایران و پدر جذامیان نام نهاده بودند. او شاعری چیره‌دست هم بود و به ترکی و فارسی شعر می‌سرود. تخلص شعری مبین، شیمشک (به معنای تندر یا رعد وبرق) بود.

چندی پیش که نوشته‌های چاپ شدۀ خودم در مجلات رشد را مرور می‌کردم، به مطلبی برخوردم با عنوان «محرم در بابا باغی» که در آذرماه 89 در مجلۀ رشد معلم به چاپ رسیده بود. این مطلب یادکردی است از زنده‌یادان استاد شیمشک و پدرم غلامرضا مجدفر و نیز شاعر خوشنام و با قریحۀ تبریزی کریم مشروطه‌چی(سؤنمز) که امیدوارم خداوند کماکان او را زنده نگه دارد. این مطلب را می‌توانید در لینک زیر بخوانید:

http://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/831.pdf

 

مولوي نين ايكي غزلينه جواب:  

بهرام اسدی

ــــــــــــــــــــــــ 1 

- خبر كن اي ستاره يار ما را  

كه دريابد دل خونخوار ما را: 

 ــــــــــــــــــــــــ  

اي اولدوز وئر خبر سن ياره بيزدن 

 ستمگر، عشوه¬لي، عيّاره بيزدن 

 دئ اي ظالم، بيزي ياخدين فراقه 

 گليب باخ قووزانان اودلاره بيزدن 

 سنه گيزلينجه سؤزلر سؤيله¬ميشديم  

نه¬دن سيرلر دوشوب اخباره بيزدن 

 حياني، عصمتي تاراجه وئردين 

 نه داي قالميش چيخا بازاره بيزدن؟ 

 گؤزوم ياشي ائله فيشقيرتي سالميش 

 گؤرن سؤيلر چيخير فوّاره بيزدن  

بيزي يار قالسين اغيار سالدي گؤزدن  

نه¬لر گؤر سؤيله¬ميش اغياره بيزدن 

 جگر يانميش، توتون قالخير هوايه 

 يولون توستو گؤرور طيّاره بيزدن 

 گؤيه نعره چيخير توپ گوللـه¬سي تك  

ايتيرمير نعره¬ني خمپاره بيزدن 

 اوزاق بيزدن اولان يئتميش ولايت  

دوشوبلر چؤللره آواره بيزدن  

بيزيم غملر بؤلونسه عالم ايچره 

 او كيمدير جانيني قورتاره بيزدن؟  

قالان پايسيز اولا ظنّ ائتمه، «سينماز» 

 بوتون عالم اولار بيچاره بيزدن. 

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 

 2- زان شاه كه او را هوس طبل و علم نيست  

ديوانه شدم بر سر ديوانه قلم نيست: 

 ــــــــــــــــــــــــــــــ 

 عاقل اولانين اؤلكه¬ده چونكي يئري يوخدور 

 اولدوم دَلي¬سوي، چون دَلينين تعزيري يوخدور 

 باطل سينه گرمكده، دولانماقدادي ميدان 

 حقّا كي حقيقتچيلرين هئچ بيري يوخدور 

 حق جارچيلاري بس نئج اولوبلار بو ماحالدان؟ 

 گيزلنميش اولان وار عجبا يا ديري يوخدور؟! 

 آواره گزيرلر بو جاوانلار گئجه-گوندوز  

يول قويماغا بو گنجلرين بير پيري يوخدور 

 آز-چوخ بير ايشيلتي گؤرونور گؤزلره هردن  

خور باخمايين اصلا، دئمه¬يين تأثيري يوخدور 

 گون اولماسا بير شمعين اولار زايري ائللر 

 نارينلارا گؤز ديكمه¬لي¬ييك چون ايري يوخدور 

 تدبير ايله هر چاره¬سيزه چاره بولونموش  

بدبخت او آدامدير كي اونون تدبيري يوخدور.

http://bahramasadi.blogfa.com/

دکتر مرتضی مجدفر

دست در جیب معلمان ! ( به بهانۀ پولی شدن آموزش‌های ضمن خدمت فرهنگیان )

مطلب ویژه چاپ

پولی شدن دوره های آموزش ضمن خدمت معلمان سال گذشته در یکی از مدارس مناطق شمالی تهران، کلاسی تشکیل شده بود که در آن برای گروهی از معلمان همان مدرسه و افرادی که از مدارس همجوار و نیز گرو‌های آموزشی اداره شرکت می‌کردند، تدریس می‌کردم. به دلیل چالاکی مدیر مدرسه و ارتباطات وی، آموزش ضمن‌خدمت اداره، مجوز برگزاری دوره در محل مدرسه را صادر کرده بود و البته هر بار که کلاس تشکیل می‌شد، ناظری از سوی همین دایرۀ اداری، ورود و خروج شرکت‌کنندگان، ساعت شروع و خاتمۀ کلاس و احتمالاً محتوای ارائه شده از سوی من و تطبیق آن با سرفصل‌های دوره را کنترل می‌کرد. ممکن است بگویید این روندی که توضیح داده شد، در هر دوره‌ای که با عنوان آموزش ضمن‌خدمت فرهنگیان برگزار می‌شود، باید طی شود و ربطی به این ندارد که محل برگزاری آن با مجوز ضمن‌خدمت، یک مدرسه باشد یا دوره در محل اداره یا در مرکز آموزش عالی فرهنگیان و پردیس‌های وابسته به دانشگاه فرهنگیان تشکیل شود. بله، متوجه این موضوع هستم، ولی قصد دارم نکتۀ دیگری را مطرح کنم. آن‌چه در حاشیۀ این دوره جالب می‌نمود، بده‌ و‌بستان‌های مالی بین شرکت‌کنندگان و مدیر مدرسه در مقام مدیر دوره بود. مدیر مدرسه از معلمان شرکت‌کنندۀ مدرسۀ خود وجهی دریافت نمی‌کرد و می‌گفت کلاً یک میلیون و دویست هزار تومان از طریق انجمن برای حضور 30 نفر از همکاران مدرسه در این کلاس، کنار گذاشته است، ولی از شرکت‌کنندگان سایر مدارس و افرادی که از گروه‌‌های آموزشی آمده بودند، نفری 40 هزار تومان مطالبه می‌کرد. تدریس در کلاسی که حق ثبت‌نام و هزینۀ حضور داشته باشد، برایم خیلی دلنشین نبود. ماجرا را از مدیر مدرسه سؤال کردم. در جواب گفت: « این طرحی است که امسال به طور آزمایشی در چند منطقه از تهران و برخی از شهرستان‌ها اجرا می‌شود و معلمان باید هزینۀ حضور در کلاس‌های ضمن‌خدمت را خود بپردازند. البته من به دلیل وضع مالی خوب مدرسه، این رقم را از طریق انجمن تأمین کرده‌ام، ولی بعید می‌دانم همۀ مدارس بتوانند چنین کنند.» آن‌طور که مدیر مدرسه می‌گفت، مناطقی از تهران که برای اجرای آزمایشی انتخاب شده‌اند، عمدتاً از بخش‌های برخوردار شهرند و چون با این کار، عملاً آموزش‌های ضمن‌خدمت در مناطق دیگر و نیز استان‌ها و شهرستان‌های محروم به سمت تعطیلی پیش می‌رود، قطعاً همه‌گیر نخواهد شد و مسئولان برای سال آینده باید چارۀ دیگری بیندیشند. در ادامۀ گفت‌و‌گو، همراه با مدیر مدرسه و ناظری که از سوی اداره برای بازرسی و کنترل کیفیت کلاس‌ها می‌آمد، از چالش‌ها و سختی‌های این طرح سخن گفتیم و آخر سر به این نتیجه رسیدیم که شکست پولی ساختن آموزش‌های ضمن‌خدمت حتمی است. اکنون بعد از گذشت یک سال از آن ماجرا، از گوشه و کنار کشور خبر می‌رسد که اجرای این طرح شکل گسترده‌تری به خود گرفته و حتی در برخی از شهرها، مراتب از طریق بخشنامه نیز ابلاغ شده است: « حضور در هر ساعت کلاس آموزش ضمن‌خدمت از هر نوع آن، ساعتی هزار تومان، به اضافۀ 4 تا 6 هزار تومان بابت هزینۀ صدور گواهینامۀ پایان دوره! » البته از قرار، به رغم این که 40 ساعت ضمن‌خدمت اجباری معلمان در هر سال تحصیلی، از این روش جدید مستثنی شده و قرار است کماکان رایگان باشد، باز در برخی از مناطق و شهرستان‌ها، با اعلام این که چون معلوم نیست این کلاس جزو 40 ساعت الزامی معلمان است یا نه، از شرکت کنندگان در کلاس‌ها مطالبۀ وجه می‌کنند. این عمل؛ بی‌گمان عین تحقق یک ضرب‌المثل ترکی است. عملی که مانند ضرب‌المثلی که از آن یاد خواهم کرد، هر دو مشمئزکننده و چندش آورند. ترک‌ها می‌گویند:« فلانی ( برای رفع تشنگی) تف خود را لیسید ». این، یعنی لیسیدن تمامی آن‌چه که تاکنون گفته‌ایم و شعارش را داده‌‌ایم. با این کار بهسازی نیروهای انسانی، توانمندسازی کارکنان شاغل در آموزش‌و‌پرورش، به روزآوری دانش، بینش و توانش معلمان و خیلی شعارهای دیگر که در اسناد تحولی و بسیاری از طرح‌ها، قوانین و مقررات، آئین‌نامه‌ها و شیوه‌نامه‌های آموزشی از آن‌ها سخن گفته‌ایم، همگی به محاق خواهند رفت. از طرفی در فرم‌های ارزشیابی معلمان ( و سایر کارکنان)، گذراندن چندیدن ساعت آموزش ضمن‌خدمت سالیانه را اجباری می‌کنیم، از طرف دیگر کتاب‌ها را تغییر می‌دهیم و برای کتاب‌های تغییریافته، کلاس ضمن‌خدمت می‌‌‌گذاریم؛ از سوی دیگر، هجوم تکنولوژی‌های نوین ما را مجبور می‌کند برای دور نماندن معلمان‌مان از این تکنولوژی‌ها، آن‌ها را به سرعت به وادی بهسازی و به روزآوری بکشانیم؛ ولی برای تحقق همۀ این‌ها، تنها راه چاره را دست انداختن در جیب نیمه‌‌خالی معلمان و تأمین هزینه تغییرات از سوی آنان می‌دانیم؟ درست است که همه اذعان داریم معلم امروز با اطلاعات دیروز نمی‌تواند دانش‌آموزان فردا را تربیت کند، ولی آیا آموزش‌و‌پرورش ما به چنان وضعیتی رسیده که حتی از تأمین هزینۀ کلاس‌های ضمن خدمت معلمان خود نیز عاجز مانده است؟ آیا یادمان رفته است در گذشته‌ای نه چندان دور- در زمان مدیریت دکتر نجفی بر آموزش‌وپرورش- فرهنگیان به ازای گذراندن 175 ساعت دورۀ آموزش ضمن‌خدمت مرتبط، یک ماه کامل حقوق می‌گرفتند یا به ازای همین دوره‌ها، ارتقای گروه یا دریافت گروه و پایۀ شغلی آنان سرعت می‌گرفت؟ آیا تحقیق کرده‌ایم کشورهای جهان برای اعمال تغییرات آموزشی، از ساده‌ترین نوع آن یعنی تغییر کتاب‌ها و برنامه‌های درسی گرفته تا تغییر ساختار و برنامه‌های بنیادین چقدر هزینه کرده‌اند؟ ما چقدر هزینه کرده‌ایم؟ اگر نظام آموزشی متمرکز ما به دنبال اعمال تغییرات بنیادین در تمامی اجزا و زیرنظا‌م‌های آموزش‌وپرورش کشورمان است، باید هزینه‌های آن را نیز خود تأمین کند، در غیر این صورت، شاید گروه کثیری از معلمان، اصلاً چنین تغییراتی را برنتابند و به جای همراهی با تغییرات، آن را نه مسئله و چالش خود، بلکه دغدغه و نظر مسئولان بدانند. البته معلمان حرفه‌ای کشورمان، برای به روزآوری خود، هزینۀ تأمین و اشتراک مجلات آموزشی، خرید انواع و اقسام کتاب‌های آموزشی، سی‌دی‌ها، دی‌وی‌دی‌ها و بسته‌های آموزشی را شخصاً متقبل می‌شوند و حتی برای حضور در سمینارها و نشست‌های کیفی و تأثیرگذاری که خارج از آموزش‌و‌پرورش، توسط نهادهای دیگر و نیز آموزش‌دهنده‌های غیر‌رسمی برگزار می‌شود، اغلب از جیب کم‌پول خود هزینه می‌کنند، ولی حاضر نیستند بدعت جدید آموزش‌و‌پرورش کشورمان در زمینۀ پولی کردن ضمن‌خدمت به بهانۀ کمبود بودجه را بپذیرند. در مقام معلمی که بیش از 30 سال است در کلاس‌های دانش‌افزایی، بهسازی، بازآموزی و ضمن‌خدمت معلمان ایرانی حاضر بوده‌ام، دیگر دوست ندارم در کلاس، سمینار و همایشی شرکت کنم که هزینۀ آن از سوی شرکت‌کنندگانش تأمین می‌شود. من دوست دارم به جای دست بردن در جیب همکاران خود، همانند قبل مطمئن باشم که هزینه‌های کلاس‌های ویژۀ معلمان، از سوی کسانی تأمین می‌شود که خواهان رشد و تعالی آموزش‌و‌پرورشند. به نظر می‌رسد مسئولان آموزش‌و‌پرورش ما به جای انفعال و پاک کردن صورت مسئله، در کنار بالا بردن کیفیت آموزش‌های ارائه شده در آموزش ضمن‌خدمت و به کارگیری استادانی مجرب و کارکشته و روش‌های نوین و کارآمد، باید بحران بودجه و کمبود اعتبارات این نهاد را نیز به شکلی عریان و به دور از هر نوع ملاحظه‌کاری با آحاد جامعه و دیگر مسئولان تصمیم‌گیرنده در میان بگذارند. آخرین اخبار و تحلیل ها در حوزه آموزش و پرورش ایران و جهان در سایت سخن معلم با گروه سخن معلم باشید

. https://telegram.me/sokhanmoallem

ارسال مطلب برای سخن معلم [e-mail]

کتاب

بئله اوخو ، بئله یاز : نگاهی تازه به گرامر و شیوه نگارش زبان ترکی قابل استفاده برای دانشجویان.... علی محمدبیانی.

http://asz.cfu.ac.ir/fa/30640

 

 

سرشناسه	:	محمدبیانی، علی، ‏‫۱۳۵۰ -‏
‏عنوان و نام پدیدآور	:	بئله اوخو ، بئله یاز : نگاهی تازه به گرامر و شیوه نگارش زبان ترکی قابل استفاده برای دانشجویان.... / علی محمدبیانی.
‏مشخصات نشر	:	تبریز : اختر‏‫، ۱۳۹۱ .
‏مشخصات ظاهری	:	‏‫۱۸۱ ص. :جدول.؛۵/۱۴×۵/۲۱س م.
‏شابک	:	‏‫۶۵۰۰۰ ریال‏‫:‏‫978-964-517-388-1
‏یادداشت	:	بالای عنوان: ایشیق یول (۱).
‏یادداشت	:	کتابنامه: ص. [۱۷۶]-۱۸۱؛ همچنین به صورت زیرنویس.
‏عنوان دیگر	:	نگاهی تازه به گرامر و شیوه نگارش زبان ترکی.
‏موضوع	:	زبان ترکی آذربایجانی -- دستور
‏موضوع	:	زبان ترکی آذربایجانی‏‫ -- نگارش علمی و فنی
‏رده بندی کنگره	:	‏‫PL۳۱۲‏‫/م۳ب۹ ۱۳۹۱
‏رده بندی دیویی	:	‏‫۴۹۴/۳۶۱۵
‏شماره کتابشناسی ملی	:	۲۵۹۲۲۱۷

 

 

 

تاریخ انتشار: ۵ ماه پیش | شناسه مطلب: 30640

کتاب

«سئل‌لر ساراسی » دالغالاندی

تانینمیش فولکلوریک افسانه، «آپاردی سئللر سارانی» اساسیندا یازیلان، «سئل‌لر ساراسی» آدی ایله آدلانان  یئنی کیتاب چاپدان بوراخیلدی.

 بو 100 صحیفه‌لیک کیتابین یازاری، ائلیمیزین قدرتلی شاعیر و یازیچی‌سی و ایللر بویو معلیم‌چیلیک و اجتماعی ایشلرله آذربایجانلیلارین آراسیندا اعتبار قازانان «اوستاد حبیب فرشباف» دیر. کیتاب، ییغجام و یئنی اسلوبدا یازیلان اجتماعی آذربایجان رومانی دیر. یازیچی‌نین دئدیینه گؤره، او بو کیتابی، فارس یازیچی‌سی، «محمدرضا یوسفی‌»‌ نین  آدلی رومانیندان الهام آلاراق، آذربایجان تورکجه‌سینده یاراتمیشدیر. آنجاق کیتابی، یوسفی‌نین سارایی ایله مقایسه ائتدیکده، حبیب فرشبافین یاراتدیغی کیتابین نه قدر فرقلی اولدوغونو آنلاماق اولور. فرشبافین رومانیندا، موغان بؤلگه‌سنده یاشایان آذربایجانلیلارین دورو حیاتلاری، ساغلام و آخیجی دیللری و دولغون عادت- عنعنه‌لری آیدین‌جاسینا گؤزه دییر. حال بو کی، سارای، تکجه یازی اسلوبلارینا وفالی قالان بیر اثر دیر و تانینمیش فولکلوریک  سارا، یوسفی‌نین رومانیندان سیلینیرمیشسه، اونون هئج ده آذربایجاندا یا خود باشقا دیارلاردا اوز وئرمه‌یی فرقلی اولا بیلمز ایدی. دئمک، حبیب‌ فرشباف، حیاتیندا داوراندیغی عادت اوزه‌ره، بورادا دا، تواضعکارلیقلا، اؤزونو «یازیچی» مقامیندان، «ترجمه‌چی» حددینه قدر آشاغی چکمیشدیر، حال بو کی، نئجه دئیرلر او تکجه یوسفی‌نین رومانیندان الهام آلمیشدیر.

سئل‌لر ساراسی رومانی‌نین دیلی نهایت درجه‌ده آخیجی و ساغلام دیر و آذربایجان دیلی‌نین معاصر نمونه‌سی کیمی تورکجه کیلاسلاریمیزدا تدریس اولونمالی‌دیر. بوندان علاوه، یازیچی‌نین شاعیرلیک بویالاری، بیر چوخ یئرلرده اونون نثرینی، مسجع نثر حددینه قدر یوکسلدیر و حتی بیر نئچه یئرده، خصوصیله کیتابین سون حیصه‌لرینده ائله شعره چئوریلیر. موغان بؤلگه‌سینده و صداقتلی ائل‌سئون ائلات‌لاری‌نین یانیندا یاشایانلار، هم ده بو بؤلگه‌نین اهالیسی، کیتابی اوخوسالار، یقین سئل‌لر ساراسی‌نین نثرینی، هم ده رومانین گئدیشینی سئوه‌جکلر.

کیتابی، آذربایجانلی یازیچی و تدقیقاتچی «دکتر مرتضی مجدفر»، ائدیت ائدیب، جیلدین قابیغی دا اوستاد فرشبافین صنعتکار قیزی، «وقار فرشباف آقایی»نین توسطیله یارانیبدیر.

 

 

سئل‌لر ساراسی رومانی‌نی، تهرانداکی  پیشگامان‌پژوهش‌مدار یایینلاری، 1394- نجو ایلین مهر‌ آییندا، 100 صحیفه‌ده، مین نسخه تیراژلا، 6600 تومن قیمت ایله نشر ائتمیشدیر. بو کیتاب، ناشیرین 6-‌نجی تورکجه کیتابی دیر. کیتابی الده ائتمک اوچون 88345217- 021 نمره‌لی تئلفونلا تماسدا اولون.http://www.mortezamajdfar.blogfa.com/post/101

 

توریسم

مجموعه تفریحی بالیقلی بولاق- شهر گرماب

منطقه افشار- قیدار- زنجان





چشمه طبیعی و تفریحی بالیخلی بولاق و مجموعه تفریحی بالیخلی بولاق شهر گرماب در یک کیلومتری شهر در شهرستان خدابنده به طرف غار کتله خور می باشد که مجموعه ایست شامل فضای آبی ،باغهای زیبای عکس ارم،کوه و طبیعت بکر می باشد .این مجموعه به همت شهرداری گرماب برای بازدید گردشگران محترم آماده شده و امکاناتی ازقبیل رستوران ،سکوهای اسکان،سوپرمارکت،آلاچیق ،پارکینک،قایق سواری،نمازخانه،و.... برای رفاه گردشگران محترم مهیا شده است .مساحت دریاچه درحدود 8000متر مربع می باشد که آب آن از طریق چشمه های زیرزمینی به صورت کاملا طبیعی می باشد .و سالانه بیش از100هزار گردشگر ازاین مجموعه بکر و طبیعی دیدن می کنند . وجود باغات عکس ارم در کنار این مجموعه زیبایی آن را دو چندان نموده است.در مسیر غار بودن مجموعه نیز یکی از موارد توجه گردشگران به این نعمت خدادادی نیز می باشد.و نیز این مجموعه با دارا بودن مسیر کوهنوردی محیط خوبی برای ورزشکاران و کوهنوردان می باشد.

بالیخلی بولاق در زبان ترکی به معنی چشمه ی ماهی ها میباشد .

ادامه عکس ها

ادامه نوشته

     

             قیرمیزی گونش 

بولوددان چیخار  /  گویده فیرنیخار

ظلمتی ییخار  /  قیرمیزی گونش 

دوغودان قالخار /  باتی دا باتار

سانماکی یاتار  /  قیرمیزی گونش

زولفونو آچار / داغیدار اوزه

نور ساچار بیزه  /  قیرمیزی گونش

بیز اویانمامیش   /  یوخودان دورار

چارداغین قورار / قیرمیزی گونش

داغلارین قاری  /   اریدی گنه

 آفرین سنه/ قیرمیزی گونش

مهدی همت زاده (ائلدار) - ماکو                                

خبر

شماره 54 ماهنامه بایرام منتشر شد.

54.جو بایرام یاییملاندی.

بو بایرام دا اوخویا بیلرسیز:

1- ویژه نامه مرحوم اوستاد عباس بابایی(سؤیلر زنگانلی)

2- مختصری در تاریخ تغییر مذهب ترکان اویغور

3- نگاهی مجمل به پژوهش های استاد منظوری

4- قوجور، شاخه ای از ایل بزرگ افشار

5- عصبیت و مدنیت

6- اتحاد ترقی جمعیتی و آذربایجان مشروطه انقلابی

7- نگاهی به بازار زنجان

8- ائل داغی یا گاوازنگ

9- اوزبک لر له تانیشلیغیم

10- سونتی

11- نگاهی به زندگی و آثار شیخ ابراهیم زنجانی

12..................

نظرلریزین یولونو گؤزله ییریک.

[e-mail]

شعر

ای خوش اول مست، کی بیلمز غم عالم  نه ایمیش 

نــه چکــر عــالم اوچون غم، نه بیلر غم نه ایمیـش

بیــر پــری سلسلــه‌سی عشقیـنــه دوشــدوم نـــاگاه

شیمــدی بیلدیــم سبــبِ خلقــتِ آدم نـه ایمیـش

واعــظ اوصـــاف جـهــنـــم قیلیـــر ای اهــــلِ ورع

وار اونـون مجلسینــه  گؤر کی جهنــم نــه ایمیـش

اوخو کؤکسوم‌دن اؤتوب قالمیش اونون پیکانی 

  آه بیـــلــدیــــم سبـــبِ آه دمـــادم نــــه ایـمـیـــش

ای «فضـــولی» مــزه ی ســـاقــی و صهبـــا بیـلــدین

تــوبـــه قیـل، تـا بیله‌سن، زَرق و ریا هم نه ایمیش/  «مولانا فضولی»

گیزلنمه‌یه بیر یئر گؤستر، گیزله‌نیم!

                                 رامیز روشن، آذربایجانلی شاعیر

گیزلنمه‌یه بیر یئر گؤستر گیزله‌نیم،

سحر- آخشام، آخشام- سحر

                          گیزله‌نیم،

اوغلومدان دا، قیزیمدان دا

                         گیزله‌نیم،

هامی‌دان دا، اؤزومدن ده

                        گیزله‌نیم،

کاغیذدان دا، قلمدن ده

                       گیزله‌نیم،

عؤموردن ده، اؤلومدن ده

                       گیزله‌نیم،

بیر یئر گؤستر؛

              نه ائو اولسون، نه قبیر

بیر داش آلتدا، بیر داش اوسته

                      گیزله‌نیم.

آللاه! هاردا گیزلنمیسن

                  جاواب وئر!

چیخ، منه ده بیر یئر گؤستر

                    گیزله‌نیم...

                      ***

برای پنهان شدن جایی نشانم بده ، پنهان شوم!

رامیز روشن، شاعر جمهوری آذربایجان

برای پنهان شدن جایی نشانم بده‌، پنهان شوم

صبح و عصر، عصر و صبح

                                پنهان شوم،

از پسرم هم، از دخترم هم

                                پنهان شوم،

از همه کس هم، از خودم هم

                                پنهان شوم،

از کاغذ هم، از قلم هم

                                پنهان شوم،

از حیات هم، از مرگ هم

                               پنهان شوم،

جایی نشانم بده؛

                              نه خانه باشد، نه قبر

زیر سنگی، روی سنگی

                             پنهان شوم،

خدایا! کجا پنهان شده‌ای

                                 پاسخ بده

بیرون بیا، به من هم جایی نشان بده

                             پنهان شوم.

http://www.mortezamajdfar.blogfa.com/post/93

 

به گزارش خبرگزاری مهر، استاد عباس بابایی«سویلر» از شعرای پیشکسوت زنجانی متولد  ۱۳۲۳ در زنجان از شاعران پیشکسوت زنجان، صاحب آثاری به زبان مادری ترکی و فارسی از یاران قدیمی عمران صلاحی و حسین منزوی در سن ۷۱ سالگی درگذشت.

او آثار کلاسیک ترکی و فارسی را عمیق خوانده بود و ارادت عجیبی به حضرات مولوی فضولی و نسیمی شیروانی داشت. در روزهای اخیر منظومه هايي نو الهام گرفته از مولوی می ساخت و ني نامه مولوي را با زباني شيوا به تركي ترجمه كرده بود.

استاد بابايي زبان مادري را از نو كشف كرده بود و از اين كشف به قدري مسرور بود كه در پوست خود نمی گنجید. انسان آزاده ای بود که نه ریا می دانست نه دنبال قدرت و شهرت می گشت. عشقش شعر بود و مردم. دغدغه های مردم را اصیل می دانست و از لایه های درونی جامعه با خبر بود. در میان مردم مثل مردم زیست و مثل اسلافش گهر کلام در رشته زبانش به بهترین شکل جلوه گر بود.

دکتر غلامحسین ساعدی، احمد شاملو، ناظم حکمت و رضا براهنی و شهریار را بسیار می خواند.

اولین اثر وی در سال ۱۳۷۷ با نام «گلیرم»منتشر شد. همزمان مجموعه شعر فارسی اش با نام رد خون بر سنگ منتشر شد. سالها بعد سومین کتابش با عنوان «آییق گئجه لر» نشر يافت.

کوچه های زنجان دیگر این مرد دوست داشتنی را نخواهد دید. اما شعر و سخنش در تمام سرزمینمان خواهد پیچید.

http://www.shaer.ir/portal/news/item/1144